Mẹ sợ nơi đất khách quê người, tiếng nói còn bập bẹ, tôi sẽ bị thiếu thốn đủ thứ. Rồi cũng đến ngày tôi đi. Gần hai tư giờ bay và đổi chuyến, đứa con gái bé vừa đủ "một mét hai quần", theo như lời mẹ đùa, lả người đi vì mệt mà vẫn phải cố đẩy cho được hai chiếc vali cao đến ngang hông, nặng gần 50kg!.

Tiền tôi mang theo chỉ vừa đủ nộp tiền nhà và học phí, bảo hiểm. Sau cùng, tôi còn lại vẻn vẹn 30 Euro. Dù có tính nát óc, tôi cũng ý thức được rằng, số tiền đó chỉ đủ giúp tôi cầm cự mấy ngày. Có hề gì, tôi có gạo, có ruốc, có muối lạc. Nếu ăn dè, tôi cũng sống được cả tháng. Cứ sống rồi tính tiếp. Những tháng sau đó, nỗi sợ bị đói, bị đuổi ra khỏi nhà vì không đủ tiền buộc tôi phải lăn lộn kiếm đủ mọi việc để làm, từ làm vệ sinh theo giờ, trông con, rửa bát ở các nhà hàng... Tôi không nề hà việc gì. Cứ có chuông điện thoại là đi. Số tiền tôi kiếm được cũng chỉ đủ trả tiền nhà, tiền sách vở và mua vài cân gạo.

Một âm thanh quê hương
Minh họa: Tô Minh Ngọc.

Ăn mãi gạo với muối trắng khiến tôi phát ớn. Nhiều hôm đi làm về đến nhà đã gần 12 giờ đêm, nhìn bát cơm nguội và lọ muối, tôi ngao ngán cất đi và leo lên giường ngủ mặc bụng đói. Rồi, tôi ra nhớ lời mẹ dặn, nếu không có vừng, có lạc, tôi cũng có thể rang gạo và giã muối gạo.

Lần đầu tiên từ khi ra khỏi nhà, tôi lôi ra bộ chày cối để làm muối gạo. Tiếng chày đập bôm bốp vang xuống nền nhà làm tôi nhớ mẹ. Hồi nhỏ, tôi thích ruốc nên cứ chiều chủ nhật, được nghỉ là mẹ lại giã ruốc. Những lúc như thế, tôi thường quẩn quanh bên mẹ để thỉnh thoảng lại nhúm trộm một nhúm thịt giã dở, đưa lên miệng nếm như mèo, xong mút tay chùn chụt. Khi đó, mẹ cười bảo: "Chắc là ruốc chưa đủ mặn".

Giờ thì tôi ngồi đây, không đủ tiền để mua thịt, phải giã gạo làm muối. Mùi thính gạo thơm nức cả góc hành lang làm tôi nhớ đến món nem thính của bố. Bố tôi không có con trai, nhưng điều đó không là gì với ông, bởi ông luôn hãnh diện khoe: "Không gì bằng con gái". Bố sinh ra và lớn lên ở nông thôn, cả đời ông luôn gắn với các món ăn dân dã. Ông lại rất thích nấu ăn, nhất là khi các con đòi hỏi. Những lúc đó ông hay rủ tôi làm cùng. Món nem thính mà tôi rất thích luôn là lựa chọn đầu tiên khi chúng tôi không có nhiều tiền. Vì da lợn bao giờ cũng rẻ và có thể dùng làm món ăn vã, uống với rượu, hay ăn với cơm đều phù hợp.

Mùi thơm của thính gạo và tiếng chày vang xuống nền khiến bà chủ nhà tôi tò mò đi lên. Thấy tôi ngồi bệt xuống đất đang đập đập giã giã bằng bộ chày cối, bà hết sức ngạc nhiên. Sau một hồi ngắm nghía chiếc cối bằng đất nung, bà bảo: "Tuyệt vời thật, đâu nhất thiết phải có máy nghiền".

Khi nghe tôi giải thích món ăn tôi đang chuẩn bị, bà bảo tôi ra vườn bà cho ít củ quả để ăn cùng muối gạo. Vậy là từ hôm đó, tôi đã không còn phải ăn cơm với độc muối trắng. Gần hai mươi năm trôi qua, cuộc sống của tôi đã ổn định hơn, bộ chày cối vẫn theo tôi. Rồi vòng quay của cuộc sống hối hả, tôi chỉ có thể sử dụng khi có chút thời gian và khi tụi nhỏ thèm món ăn Việt Nam.

Giờ thì tôi có thời gian, châu Âu đang trong thời kỳ phong tỏa chống đại dịch Covid-19. Một tuần trước khi tình hình dịch bệnh ở châu Âu trở nên hỗn loạn, tôi đã tranh thủ làm cho gia đình vài cân ruốc và mấy lọ muối lạc. Lũ nhỏ rất thích ăn sáng với cơm. Tôi đã cố ý làm sẵn vì tôi biết khi tình hình trở nên hỗn loạn, việc đi chợ vì thế cũng khó khăn hơn. Với lại, ruốc và muối vừng có thể để cả tháng trong tủ lạnh. Tôi lại nghĩ, chắc cũng vì lý do này mà ngày xưa tổ tiên người Việt đã nghĩ ra để bảo quản thực phẩm khi chưa có tủ lạnh. Tiện thể, tôi cũng tích trữ một ít gừng và xả để làm nước uống chống cảm cúm.

Chiều qua, khi nghe vọng ra từ sân nhà tôi tiếng cối chày nện xuống nền gạch, người hàng xóm ngó đầu qua hàng rào, mùi gừng và sả ngào ngạt cả góc sân. Họ ngạc nhiên nhìn tôi vung lên hạ xuống chiếc chày bằng gỗ, rồi lại hí hửng ngửi cái cối. Họ hỏi: "Sao cô không dùng máy cho đỡ mỏi tay"?

Tôi chỉ cười và hỏi họ có ngửi thấy thơm của gia vị không. Họ gật đầu và ngạc nhiên thừa nhận.

Tôi bảo: "Đấy, nếu dùng máy, tôi sẽ không có được tất cả những mùi vị này, vì máy xay quá nhanh, không cho phép gia vị bài tiết hương".

Người hàng xóm nhìn tôi gật gù. Câu chuyện giữa chúng tôi kết thúc.

Giờ đây, tôi cũng chuẩn bị bước vào tuổi của mẹ ngày xưa, mới cảm nhận hết được điều mẹ muốn nói khi cố đặt trong hành trang vào đời của tôi bộ chày cối. Nó sẽ rất cần cho tôi những lúc tôi gặp khó khăn trong cuộc đời. Đó cũng chính là quê hương của tôi, nơi mẹ đã sinh ra và nuôi tôi trưởng thành.

(Theo QĐND)