Hưởng ứng “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (HCLS)” (Chiến dịch 500 ngày đêm), ngày 15-5, Ban chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS (Ban chỉ đạo Quốc gia) tổ chức Hội nghị rút kinh nghiệm làm trước tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS đối với các mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An) để triển khai toàn diện ở các nghĩa trang liệt sĩ trên toàn quốc.
Thượng tướng Lê Quang Minh, Phó chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Ủy viên Ban chỉ đạo Quốc gia và đồng chí Phùng Thành Vinh, Phó chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng ban chỉ đạo tỉnh Nghệ An về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS đồng chủ trì hội nghị.
Chủ động, nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp
Ngay sau khi Văn phòng Ban chỉ đạo quốc gia tổ chức hội nghị tập huấn công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu và số hóa thông tin mẫu HCLS, Ban chỉ đạo 515 tỉnh Nghệ An tổ chức giao nhiệm vụ, hiệp đồng triển khai cho các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị và các tổ chức đoàn thể chặt chẽ, nghiêm túc. Các tổ công tác liên ngành và đội lấy mẫu, bàn giao HCLS tại nghĩa trang được thành lập; tổ chức giao nhiệm vụ, phân công cụ thể cho từng bộ phận và cá nhân đảm nhiệm. Cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ việc lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS, nhất là dụng cụ liên quan đến nhiệm vụ lấy mẫu, thiết bị ghi chép mã định danh được chuẩn bị đầy đủ.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc, 72 mộ cần phải lấy mẫu. Số mộ lấy được mẫu phẩm là 61; số mộ không lấy được mẫu phẩm là 11, do đã bị phân hủy hoàn toàn.
* Lãnh đạo Tổng cục Chính trị và các đại biểu trao đổi về công tác lấy mẫu, bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ. Ảnh: ĐỨC NAM
Tham gia lực lượng thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu HCLS, Trung tá Cao Cự Toàn, Trưởng ban Quân y (Phòng Hậu cần-Kỹ thuật, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An) cho biết: “Quá trình tổ chức lấy mẫu, đội công tác tuân thủ quy trình 8 bước đã được tập huấn và thực hiện theo Quyết định số 1973/QĐ-BQP ngày 22-4-2026 của Bộ Quốc phòng, nhất là quy trình lấy mẫu, bảo quản, bàn giao, lưu trữ tạm thời, vận chuyển mẫu HCLS và thực hiện số hóa, sử dụng phần mềm thông tin quản lý thông tin mẫu HCLS bảo đảm chặt chẽ, nghiêm túc, an toàn, không để xảy ra sai sót, lây nhiễm chéo mẫu phẩm”.
Cùng với đó, các lực lượng tham gia thực hiện nghiêm công tác bảo mật thông tin, thường xuyên đối soát sự trùng khớp thông tin (trùng sơ đồ vị trí mộ, trùng mã định danh, trùng thông tin ghi trên phiếu, trùng thông tin trên hộp đựng mẫu phẩm); làm đến đâu dứt điểm đến đó theo nguyên tắc “một hài cốt, tại một thời điểm”, “một thời điểm, chỉ mở một hài cốt” tại vị trí thao tác để giảm nguy cơ lẫn mẫu.
Sau mỗi buổi lấy mẫu, tổ chức kiểm đếm, đối soát, đánh dấu khu vực, niêm phong hiện trường; di chuyển mẫu về nơi lưu trữ tạm thời, bàn giao mẫu HCLS chặt chẽ, bảo đảm đúng số lượng, đúng ký hiệu và trùng khớp hồ sơ kèm theo; tiến hành số hóa hồ sơ, lưu trữ theo quy định.
Các cơ quan chức năng thường xuyên tổ chức kiểm tra, đôn đốc, đối chiếu hồ sơ bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, tránh sai sót. Cán bộ, nhân viên, lực lượng lấy mẫu HCLS phát huy tinh thần trách nhiệm cao, làm việc cẩn thận, tỉ mỉ, thể hiện sự trang nghiêm, trân trọng đối với các anh hùng liệt sĩ.
Đại tá Nguyễn Văn An, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Nghệ An, Phó trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo 515 tỉnh Nghệ An cho biết: “Triển khai thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm nói chung và nhiệm vụ làm trước lấy mẫu, bàn giao HCLS đối với 72 mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc phục vụ giám định ADN nói riêng, Ban chỉ đạo 515 tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS chặt chẽ, bài bản, khoa học, đúng quy trình, quy định; huy động lực lượng, phương tiện, kinh phí để thực hiện. Đây là mô hình làm trước có nhiều kinh nghiệm quý, nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả để các đơn vị, địa phương nghiên cứu, vận dụng phù hợp”.
Đẩy nhanh tiến độ, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị
Từ thực tế triển khai làm trước lấy mẫu, bàn giao HCLS đối với 72 mộ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc, có thể thấy đây là nội dung mới triển khai trong thời gian ngắn, chưa có tiền lệ. Một số mộ chôn cất từ lâu, kết cấu mộ tương đối phức tạp, được tôn tạo nhiều lần, xây dựng kiên cố dẫn đến quá trình triển khai nhiệm vụ còn nhiều khó khăn. Việc thực hiện quy trình số hóa còn ảnh hưởng đến tiến độ vì khi tiến hành làm một mộ phải thực hiện toàn bộ quy trình (từ chụp ảnh mộ nguyên trạng đến chụp ảnh khi lấy xong mẫu), sau đó mới chuyển sang làm mộ tiếp theo, dẫn đến một số bộ phận sẽ bị gián đoạn công việc.
* Lãnh đạo Quân khu 4 kiểm tra các lực lượng lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ chưa xác định được danh tính tại Nghĩa trang Liệt sĩ Nghi Lộc (xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An). Ảnh: TRỌNG KIÊN
Với mục tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm đề ra, nhiệm vụ thời gian tới rất nặng nề. Khối lượng công việc lớn, phạm vi rộng, yêu cầu cao, trong khi nhiều địa phương còn khó khăn về lực lượng, phương tiện, kinh phí và điều kiện bảo đảm. Để hoàn thành mục tiêu đề ra đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Các quân khu, các tỉnh, thành phố phải coi đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt, là mệnh lệnh từ trái tim, thể hiện trách nhiệm trước Đảng, Nhà nước, nhân dân và các anh hùng liệt sĩ. Từ đó, các đơn vị, địa phương tiếp tục ưu tiên nguồn lực, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ việc tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS bảo đảm đúng quy trình, khoa học, chính xác, an toàn và hiệu quả. Quá trình triển khai phải phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, bảo đảm sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quân sự với các sở, ban, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các đơn vị giám định ADN.
Thiếu tướng Lê Văn Trung, Phó chính ủy Quân khu 4 đề xuất tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo; phối hợp chặt chẽ với các đơn vị giám định ADN để xây dựng kế hoạch tổ chức lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS đồng bộ ở cả 3 cấp (quân khu, tỉnh và xã). Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và toàn xã hội đối với nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin.
Về hỗ trợ hoạt động lấy mẫu, Đại tá Nguyễn Thúc Linh, Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu 9 nhấn mạnh: Đề nghị cơ quan chức năng có liên quan sớm ban hành hướng dẫn thực hiện Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP ngày 6-5-2026 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN, trong đó cần hướng dẫn chi tiết thêm các nội dung chi, đối tượng được hưởng.
Các nội dung trong bộ quy trình kỹ thuật lấy mẫu, vận chuyển, bàn giao, bảo quản, lưu trữ mẫu HCLS cần có văn bản hướng dẫn cụ thể hơn về quy trình công tác hoàn trả mẫu sau khi có kết quả của các trung tâm giám định, nhất là thẩm quyền, trách nhiệm tiếp nhận, tổ chức lực lượng, hồ sơ, thủ tục, chế độ bảo đảm. Đề nghị Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội cấp máy điện thoại; điều chỉnh quy trình nhập thông tin mã định danh đối với đồng chí thư ký lấy mẫu…
Việc lấy mẫu, giám định ADN để xác định danh tính HCLS mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, do vậy, Thượng tướng Lê Quang Minh đề nghị cấp ủy, chính quyền các tỉnh, thành phố quyết liệt chỉ đạo triển khai thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, nhất là tăng cường lực lượng y tế hỗ trợ công tác lấy mẫu HCLS. Ban chỉ đạo, cơ quan thường trực ban chỉ đạo các cấp cần tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn, nắm chắc tình hình địa bàn; đánh giá cụ thể thực trạng nghĩa trang liệt sĩ, mộ liệt sĩ; kịp thời cập nhật, quản lý chặt chẽ số liệu lấy mẫu, bàn giao mẫu HCLS trên các phần mềm quản lý của Chiến dịch 500 ngày đêm. Khẩn trương tổng hợp, lập dự toán kinh phí bảo đảm thực hiện nhiệm vụ theo đúng quy định của Chính phủ; quản lý, sử dụng kinh phí chặt chẽ, đúng mục đích, đúng chế độ; quan tâm chăm lo, bảo đảm đầy đủ chế độ, chính sách cho các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ.
Thượng tướng Lê Quang Minh nhấn mạnh, phải huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, kết hợp chặt chẽ giữa trách nhiệm của Nhà nước với sự tham gia của toàn xã hội, thực hiện bằng tình cảm, trách nhiệm và sự tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ.
Với trách nhiệm, quyết tâm chính trị cao và tình cảm, đạo lý sâu nặng, các cơ quan, đơn vị, địa phương, các lực lượng thực hiện nhiệm vụ cần khắc phục khó khăn, tiến hành hiệu quả nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS còn thiếu thông tin, góp phần hoàn thành Chiến dịch 500 ngày đêm.
DUY LÊ (Báo QĐND)