Những chuyến tàu đưa các liệt sĩ từ phương nam trở về quê hương miền bắc, khép lại nỗi mong chờ của người thân suốt nửa thế kỷ và làm nên một cái Tết đoàn viên thiêng liêng. Những ngày cuối năm, ở nhiều nghĩa trang phía nam, hành trình này vẫn đang diễn ra.
Đội K91 tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hy tại Campuchia. (Ảnh CHÍ PHÚC)
Không để liệt sĩ nào bi lãng quên
Gần 5 giờ sáng 27/12/2025, khi Hà Nội còn chìm trong sương lạnh, chuyến tàu S4 dừng bánh tại ga Hà Nội, đưa hài cốt liệt sĩ Vũ Khắc Thụ trở về quê hương sau hơn nửa thế kỷ nằm lại mảnh đất phương nam.
Liệt sĩ Vũ Khắc Thụ, sinh năm 1936, quê xã Tự Lập, huyện Mê Linh, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là thôn Yên Bài, xã Tiến Thắng, Hà Nội). Năm 1960, ông lên đường nhập ngũ, làm nhiệm vụ bảo vệ vùng trời Tây Bắc; đến năm 1964 phục viên trở về quê hương. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, ông lại tình nguyện khoác ba-lô ra trận, thuộc biên chế Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 10, Sư đoàn 4, Quân khu 9. Ngày 17/10/1970, ông đã anh dũng hy sinh tại mặt trận.
Sau hòa bình, hài cốt liệt sĩ được quy tập, an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Cái Nước, tỉnh Cà Mau. Tuy nhiên, trên bia mộ ghi sai tên và thiếu thông tin. Suốt nhiều thập kỷ, gia đình chỉ biết ông hy sinh tại mặt trận phía nam theo giấy báo tử. Gần đây, thầy giáo về hưu Nguyễn Sỹ Hồ và các tình nguyện viên đã tìm thấy mộ liệt sĩ và gửi thông tin cho gia đình. Sau đó, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, các cơ quan chức năng cùng vào cuộc xác minh, đính chính thông tin.
Ngày 28/12/2025, tại quê nhà, lễ đón nhận, bàn giao và truy điệu hài cốt liệt sĩ Vũ Khắc Thụ được tổ chức trang trọng, ấm áp nghĩa tình. Chính quyền, đoàn thể, nhân dân, đồng đội, các cán bộ, hội viên Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đã đến tiễn ông về với đất mẹ. Phát biểu tại buổi lễ, Trung tướng Trần Tấn Hùng, Phó Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam nhấn mạnh: “Việc hỗ trợ đính chính thông tin, di chuyển hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm, mà còn là sự tri ân đối với những người đã hiến dâng trọn đời mình cho Tổ quốc. Đó là hành trình kiên trì, lặng lẽ nhằm xoa dịu những mất mát mà chiến tranh để lại”.
Ông Vũ Khắc Thuận, con trai liệt sĩ, xúc động chia sẻ: “Khoảnh khắc được đón bố trở về sau bao năm không biết nằm nơi đâu, cả gia đình tôi vô cùng xúc động vì giải tỏa được nỗi day dứt bấy lâu”. Ông Thuận cũng gửi lời cảm ơn bà con Cà Mau đã hương khói, gìn giữ phần mộ liệt sĩ.
Mới đây, tại tỉnh Tây Ninh, mảnh đất từng là chiến trường ác liệt, các nghĩa trang liệt sĩ Đồi 82, Châu Thành, Trà Võ lần lượt tiễn đưa bốn liệt sĩ: Lê Hữu Tuệ và Trịnh Xuân Kích, quê Thanh Hóa; Hoàng Đăng Tượng, quê Hà Nội; Nguyễn Duy Hùng, quê Thái Nguyên.
Thực hiện chương trình hỗ trợ vận chuyển hài cốt liệt sĩ bằng phương tiện tàu hỏa, năm 2025, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã đưa 7 hài cốt liệt sĩ từ các nghĩa trang phía nam về các tỉnh miền bắc, đồng thời miễn phí vé tàu cho thân nhân tham gia di chuyển hài cốt.
Tối 29/12/2025, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Duy Hùng được đưa lên tàu SE4 từ ga Sài Gòn. Rạng sáng 30/12 về đến ga Hà Nội, khi đó cán bộ Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cùng đội xe thiện nguyện đã chờ sẵn đưa hài cốt liệt sĩ về quê nhà Hưng Yên. Bà Đỗ Thị Hòa, vợ liệt sĩ Nguyễn Duy Hùng vỡ òa cảm xúc vì sau nhiều năm mong mỏi, nay đã hoàn thành tâm nguyện.
Thực hiện chương trình hỗ trợ vận chuyển hài cốt liệt sĩ bằng phương tiện tàu hỏa, năm 2025, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã đưa 7 hài cốt liệt sĩ từ các nghĩa trang phía nam về các tỉnh miền bắc, đồng thời miễn phí vé tàu cho thân nhân tham gia di chuyển hài cốt. Văn phòng Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ phía nam đã thành lập đội vận chuyển, hỗ trợ thân nhân làm thủ tục, cất bốc, bố trí phương tiện đưa hài cốt liệt sĩ từ các nghĩa trang ra ga tàu. Tham gia phối hợp còn có Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ các tỉnh, thành phố: Phú Thọ, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Đồng Nai, Tây Ninh…
Khi tri ân trở thành mạch nguồn bền bỉ
Ngày 31/12/2025, tại Hà Nội, 16 sổ tiết kiệm đã được trao cho các gia đình liệt sĩ vừa hoàn thành tâm nguyện đưa hài cốt người thân từ các nghĩa trang liệt sĩ phía nam về quê nhà, trong đó có thân nhân liệt sĩ Vũ Khắc Thụ. Đây là phần quà Tết của Câu lạc bộ thiện nguyện “Ấm tình yêu thương” (do Công ty cổ phần Xây dựng Sài Gòn sáng lập) trao tặng các gia đình. Mỗi sổ tiết kiệm trị giá 5 triệu đồng, số tiền tuy không lớn nhưng thể hiện tình cảm, trách nhiệm và sự tri ân của cộng đồng đối với những người lính đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Ông Vũ Thái Bình (quê Hưng Yên), cháu ruột liệt sĩ Bùi Văn Tích, xúc động cho biết, cậu nhập ngũ khi ông mới 10 tuổi; đến năm 1970, gia đình nhận được giấy báo tử nhưng không rõ nơi an táng. Trước khi qua đời, bà ngoại ông luôn canh cánh mong con cháu tìm được hài cốt người con đã hy sinh. Năm 2024, với sự vào cuộc của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Thái Bình (nay là tỉnh Hưng Yên), phần mộ liệt sĩ Bùi Văn Tích được xác định tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Long An và được Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam trực tiếp hỗ trợ đưa về quê hương.
Trước đó, ngày 30/12, tại tỉnh Quảng Ninh, Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam trao 60 triệu đồng hỗ trợ xây dựng nhà tình nghĩa cho bà Bùi Thị Cường, vợ liệt sĩ Nguyễn Văn Viễn. Số tiền này do Tổng cục 2 (Bộ Quốc phòng) thông qua Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam hỗ trợ. Ngôi nhà mới dự kiến khởi công đầu năm 2026, giúp bà Cường an cư sau nhiều năm sống trong căn nhà xuống cấp.
Để chuẩn bị đón Tết cổ truyền, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đã trao tặng mỗi Mẹ Việt Nam Anh hùng đang sống trên cả nước một triệu đồng, với tổng kinh phí gần 2 tỷ đồng. Đây là khoản tiền ủng hộ của các phật tử Chùa Phong Hanh, phường Hải Dương, thành phố Hải Phòng.
Những chuyến tàu xuyên đêm, những giọt nước mắt nơi sân ga, những cái cúi đầu lặng lẽ, tất cả làm nên một cái Tết rất khác: Tết của những cuộc trở về đặc biệt.
Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam cho biết, năm 2025, Hội đã hỗ trợ đính chính thông tin 122 liệt sĩ, di chuyển 193 lượt hài cốt liệt sĩ về quê hương, tư vấn hơn 1.600 lượt thân nhân và vận động gần 25 tỷ đồng cho các hoạt động tri ân. Hiện cả nước vẫn còn khoảng 50 vạn liệt sĩ chưa xác định được danh tính, trong đó gần 180.000 liệt sĩ còn nằm lại các chiến trường. “Không để liệt sĩ nào bị lãng quên” là một hành trình dài, cần sự chung tay bền bỉ của cả xã hội.
Anh Thơ (Báo nhân dân)