Đứng chân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, một thời là “tọa độ lửa” trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, cùng với thực hiện nhiệm vụ củng cố thế trận quốc phòng, giúp nhân dân xóa đói giảm nghèo, Đoàn Kinh tế – Quốc phòng (KT-QP) 337 (Quân khu 4) đã đẩy mạnh công tác tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ. Bằng tấm lòng thành kính, nặng nghĩa tri ân, từ năm 2002 đến nay, cán bộ, nhân viên Đội Quy tập Đoàn KT-QP 337 đã tìm kiếm, quy tập được 399 hài cốt liệt sĩ.
Khi màn sương dày còn phủ kín những dãy núi trên dãy Trường Sơn, cán bộ, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn KT-QP 337 đã lên đường thực hiện hành trình thiêng liêng. Ba lô, cuốc xẻng, thiết bị, thức ăn, lương khô và nước uống… tất cả được gói ghém gọn gàng.
Con đường dẫn về phía núi Cha Lỳ, thôn Cựp, xã Hướng Lập, tỉnh Quảng Trị sau cơn mưa đêm trơn trượt, lầy lội, nhiều đoạn các anh phải lội suối. Vậy nhưng, những bước chân người lính Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn KT-QP 337 vẫn tiến về phía trước.
* Cán bộ, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn KT-QP 337 (Quân khu 4) vượt núi, lội suối, băng rừng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Mới hơn 8 giờ, trên quả đồi loang lổ những hố đào vừa mở, cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập Đoàn KT-QP 337 trần mình dưới cái nắng hầm hập của đại ngàn, gió Lào. Hàng chục vị trí được đánh dấu, đào sâu xuống lòng đất. Những người lính kiên nhẫn dùng tay nhẹ nhàng gạt từng lớp đất mỏng, dò tìm theo dấu vết nhỏ nhất. Có lúc, cả tổ công tác gần như nín thở khi phát hiện những di vật là một mảnh tăng mục, chiếc cúc áo đã cũ… Mỗi nhát cuốc đều rất chậm và nhẹ nhàng, như sợ làm đau những đồng đội đang còn nằm lại nơi rừng sâu.
Trung tá Phan Đình Phi, Đội trưởng Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn KT-QP 337 nói: “Khi đào từng nhát cuốc, nhát xẻng thì người ở trên phải tìm từng mẩu di vật. Sau đó, khi phát hiện di vật, chúng tôi mở rộng phạm vi để tránh sót di vật, hài cốt. Công việc đòi hỏi trách nhiệm, tỉ mỉ, chịu khó và cẩn thận. Đặc biệt, khi phát hiện di vật thì phải làm thật cẩn trọng và có người theo dõi từng di vật, từng mẩu phẩm”.
Theo Trung tá Phan Đình Phi, khó khăn lớn nhất đối với những người lính Đội Quy tập là rất ít thông tin về nơi chôn cất liệt sĩ, nhân chứng lịch sử ngày càng vắng, trí nhớ giảm sút. Địa hình tìm kiếm chủ yếu là núi cao, rừng sâu, thời tiết khắc nghiệt, nhiều khu vực đã thay đổi do thiên tai và quá trình phát triển kinh tế – xã hội. Có những vị trí, đơn vị phải mất hàng tháng trời mới khoanh vùng được khu vực khả nghi có mộ liệt sĩ. Có nơi Đội Quy tập phải bám trụ suốt nhiều tháng trời giữa rừng sâu để xác minh nguồn tin và tổ chức tìm kiếm. Nhiều tháng ngày miệt mài lần theo từng lời kể cũ, từng ký ức rời rạc của nhân chứng, từng dấu vết mờ nhạt còn sót lại giữa núi rừng Trường Sơn…
* Dưới cái nắng chói chang nhưng không ai chùn bước
Có những ngày mưa rừng xối xả, đất đá sạt lở, lán trại ngập nước. Có những hôm anh em phải ăn vội gói mì tôm, lương khô rồi tiếp tục leo núi, vượt rừng, lội suối từ sáng tới tối. Nhưng chưa ai nghĩ tới chuyện dừng lại. Bởi ai cũng hiểu, dưới những tầng đất lạnh lẽo kia là bao đồng đội đang mong chờ được trở về với quê hương, người thân.
Thiếu tá Lương Văn Công, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Đoàn KT-QP 337 chia sẻ: “Bản thân tôi cũng như anh em trong Đội Quy tập khi lật giở từng lát đất gặp được các di vật của các bác, ai nấy đều trào dâng cảm xúc. Mong mỏi của tôi cũng như anh em Đội Quy tập, dù thời gian đã phân hóa, nhưng khi quy tập được các bác thì mong hài cốt còn chất lượng để lấy mẫu ADN, mong muốn xa hơn là đưa các bác về với gia đình, người thân”.
*Cẩn trọng tìm kiếm những mẩu xương, di vật nhỏ nhất
Với tấm lòng nặng nghĩa tri ân, từ năm 2002 đến nay, cán bộ, nhân viên Đội Quy tập Đoàn KT-QP 337 đã tìm kiếm, quy tập được 399 hài cốt liệt sĩ. Những địa bàn như Khe Sanh, Hướng Lập là nơi phát hiện được nhiều hài cốt. Phía sau những con số ấy là biết bao tháng ngày ăn rừng, ngủ núi. Công việc của những người lính quy tập không chỉ cần sức bền mà còn đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ và cẩn trọng trong từng nhát cuốc.
*Tưởng niệm các hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập từ lòng đất
Đại tá Trần Võ An, Phó chính ủy Đoàn KT-QP 337 cho biết: Ngay sau khi Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia 515 phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Đoàn KT-QP 337 xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Đơn vị nhanh chóng quán triệt nhiệm vụ đến toàn thể cán bộ, chiến sĩ; xây dựng Nghị quyết chuyên đề, tổ chức lực lượng, phương tiện và triển khai đồng bộ các mặt công tác. Với tình cảm, trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, mỗi cán bộ, chiến sĩ đơn vị không quản ngại khó khăn, gian khổ, nỗ lực tìm kiếm, đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với đất mẹ, với quê hương và gia đình”.
Theo Báo QĐND