Giữa những cánh rừng già trên đất Campuchia, nơi dấu tích chiến tranh ngày càng bị thời gian phủ lấp, vẫn có những người lính Việt Nam ngày đêm đi tìm hài cốt liệt sĩ. Họ mang theo những tấm bản đồ đã úa màu, những lời kể chắp vá của nhân chứng và một niềm tin chưa bao giờ tắt rằng ở đâu đó, dưới những tầng đất đỏ vẫn còn những người con của Tổ quốc đang chờ ngày trở về.
Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, dấu chân của những người lính Đội K92 và Đội K93, Bộ CHQS tỉnh An Giang vẫn lặng lẽ nối dài trên đất bạn Campuchia, viết tiếp câu chuyện tri ân đầy xúc động đối với các anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
Giữa cánh rừng khộp thuộc tỉnh Kampong Speu, Vương quốc Campuchia, khi mặt trời vừa nhô lên khỏi những triền đồi thì những nhát cuốc đầu tiên cũng bắt đầu vang lên giữa không gian tĩnh lặng. Dưới cái nắng gay gắt của mùa khô, từng lớp đất đỏ được những người lính Đội K93 cẩn thận bóc tách. Không ai nói với ai nhiều lời. Mọi ánh mắt đều dõi xuống hố đào sâu gần 1m. Bởi họ hiểu rằng, dưới lớp đất đã ngủ yên hơn nửa thế kỷ ấy có thể là nơi một người lính quân tình nguyện Việt Nam đang nằm lại.
Một chiếc cúc áo đã hoen gỉ bất ngờ xuất hiện trong lớp đất vừa được sàng lọc. Rồi một mảnh tăng võng mục nát lộ ra. Cả tổ công tác lặng đi trong vài giây. Đối với những người lính quy tập, đó không đơn thuần là những di vật còn sót lại của chiến tranh mà là tín hiệu cho thấy các chiến sĩ hy sinh đang ở rất gần. Khoảnh khắc ấy đã diễn ra không biết bao nhiêu lần trên những cánh rừng xa xôi của đất nước Campuchia. Và cũng chính những khoảnh khắc ấy đã tiếp thêm động lực để những người lính Đội K92 và Đội K93 tiếp tục bền bỉ trên hành trình đưa hài cốt các anh trở về.
Trong toàn Quân khu 9, Bộ CHQS tỉnh An Giang là đơn vị duy nhất duy trì đồng thời hai đội chuyên trách thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên nước bạn Campuchia. Đội K92 phụ trách địa bàn các tỉnh Kampot, Kép, Preah Sihanouk và Kô Kông; Đội K93 đảm nhiệm địa bàn các tỉnh Tà Keo và Kampong Speu. Hai đội, hai hướng tìm kiếm, nhưng cùng mang trên vai một sứ mệnh thiêng liêng là tìm kiếm những người con của Tổ quốc còn nằm lại nơi đất bạn sau chiến tranh.
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, hành trình ấy ngày càng gian nan hơn. Những cánh rừng từng là chiến trường ác liệt nay đã trở thành nương rẫy hoặc khu dân cư. Những con suối đổi dòng, những ngọn đồi thay dáng, nhiều địa danh chỉ còn tồn tại trong ký ức của các cựu chiến binh. Có những nguồn tin đơn vị phải mất nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới xác minh được. Có những vị trí được đào đi đào lại nhiều lần nhưng vẫn chưa phát hiện dấu tích.
Khó khăn lớn nhất chính là cuộc chạy đua với thời gian. Nhiều nhân chứng từng trực tiếp tham gia chiến đấu hoặc chứng kiến việc chôn cất liệt sĩ nay tuổi đã ngoài 80. Trí nhớ không còn nguyên vẹn. Có người chỉ nhớ mang máng một gốc cây lớn, một bờ suối hay một khoảng đất trống giữa rừng. Từ những thông tin ít ỏi ấy, cán bộ đội quy tập phải đối chiếu với sơ đồ trận đánh, bản đồ quân sự và khảo sát thực địa nhiều lần để khoanh vùng tìm kiếm.
* Đội K92, Bộ CHQS tỉnh An Giang tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên đất bạn Campuchia
Dưới cái nắng hơn 40 độ C của mùa khô Campuchia, các cán bộ, chiến sĩ hai đội quy tập vẫn miệt mài bám địa bàn. Có ngày họ phải đi bộ hàng chục cây số xuyên rừng, vượt đồi, lội suối để tiếp cận khu vực tìm kiếm. Những chiếc ba lô nặng trĩu đựng lương thực, nước uống và dụng cụ chuyên dụng hằn sâu trên vai. Nhiều nơi xe cơ giới không thể tiếp cận, toàn bộ trang bị phải vận chuyển bằng sức người. Đêm xuống, giữa rừng sâu không điện, không sóng điện thoại, họ mắc võng ngủ tạm dưới tán cây rồi sáng hôm sau tiếp tục hành trình.
Thiếu tá QNCN Danh Ny, cán bộ dẫn đường Đội K92 là một trong những người có nhiều năm gắn bó với công việc đặc biệt này. Đồng chí thuộc từng con đường, từng phum sóc, từng cánh rừng nơi đơn vị từng đặt chân đến. Với đồng chí, mỗi nguồn tin người dân cung cấp đều là một tia hy vọng. “Có những nguồn tin chúng tôi phải đi xác minh nhiều lần mới có thể triển khai tìm kiếm. Có khi tìm cả tháng trời vẫn chưa có kết quả. Nhưng anh em luôn động viên nhau cố gắng, bởi phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là sự chờ đợi của gia đình liệt sĩ suốt hàng chục năm qua”, Thiếu tá QNCN Danh Ny chia sẻ.
Tính chung từ những số liệu hiện có, Đội K92 và Đội K93 đã tìm kiếm, quy tập được gần 2.700 bộ hài cốt liệt sĩ trên địa bàn trong nước và Vương quốc Campuchia. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là thêm một gia đình vơi đi nỗi đau mong nhớ, thêm một người con của Tổ quốc được trở về sau nhiều năm xa cách.
Đánh giá về những kết quả đạt được của hai đội quy tập trong thời gian qua, Đại tá Cao Minh Tâm, Phó chính ủy Bộ CHQS tỉnh An Giang cho biết, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ luôn được Đảng ủy, Bộ CHQS tỉnh xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện trách nhiệm và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
“Trong nhiều năm qua, mặc dù địa bàn tìm kiếm ngày càng rộng, dấu tích chiến tranh dần bị xóa nhòa, nguồn tin ngày càng ít nhưng cán bộ, chiến sĩ Đội K92 và Đội K93 luôn phát huy tinh thần trách nhiệm, vượt qua mọi khó khăn, gian khổ, bám địa bàn, bám nhân chứng để tìm kiếm đồng đội. Những kết quả mà hai đội đạt được không chỉ góp phần làm vơi đi nỗi đau, sự mong chờ của thân nhân liệt sĩ mà còn tiếp tục khẳng định phẩm chất cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình”, Đại tá Cao Minh Tâm nhấn mạnh.
Chiến tranh đã lùi xa nhưng hành trình tìm đồng đội vẫn tiếp tục. Trên những cánh rừng xa xôi của đất nước Campuchia, những người lính mang quân hàm xanh vẫn lặng lẽ bước đi giữa nắng gió và đất đỏ. Và chừng nào còn thông tin, còn hy vọng, những bước chân tri ân ấy vẫn sẽ tiếp tục vượt núi, băng rừng, nối dài hành trình đưa đồng đội trở về với quê hương, đất mẹ yêu thương.
Theo báo QĐND