Trước tiến độ giám định ADN còn rất thấp, Bộ Nội vụ đề xuất mở rộng việc lựa chọn các đơn vị giám định ADN ngoài công lập để phối hợp xét nghiệm, qua đó tăng công suất, rút ngắn thời gian xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ.
Bộ Nội vụ đang xây dựng dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 26/2026/NQ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
* Thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn Hà Nội
Theo Bộ Nội vụ, đến tháng 8/2026, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% kế hoạch. Trong đó, 691 hài cốt được tìm kiếm, quy tập trong nước, 174 tại Lào và 850 tại Campuchia; có 13 mộ liệt sĩ tập thể.
Công tác thu nhận mẫu thân nhân liệt sĩ đã vượt kế hoạch. Tính đến ngày 26/7, đã thu được 265.761 mẫu, đạt 106,3% kế hoạch. Tuy nhiên, công tác giám định ADN mới thực hiện được 210 mẫu và xác định đúng danh tính 10 trường hợp.
Trong khi đó, theo cơ quan soạn thảo, số lượng mẫu cần giám định lên đến khoảng 18.000 mẫu. Tiến độ này được đánh giá là chưa đáp ứng yêu cầu của Chiến dịch 500 ngày đêm. Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là bổ sung cơ chế để các đơn vị giám định ADN khác, trong đó có đơn vị ngoài công lập, được tham gia phối hợp.
Theo đề xuất, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam giao nhiệm vụ cho các đơn vị giám định ADN trực thuộc thực hiện giám định mẫu hài cốt liệt sĩ theo địa bàn được phân công; đồng thời lựa chọn các đơn vị giám định ADN khác để phối hợp, nhằm đẩy nhanh tiến độ.
Bộ Công an được đề xuất chủ trì lựa chọn đơn vị giám định ADN để phối hợp thu nhận và phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin, bảo đảm quy định của pháp luật về căn cước. Bộ Nội vụ cho biết, hiện đã có một đơn vị giám định ngoài công lập là Công ty cổ phần GeneStory đề nghị tham gia, nhưng chưa có cơ sở pháp lý để huy động, phối hợp. Theo cơ quan soạn thảo, việc mở rộng năng lực giám định là cần thiết trong bối cảnh số lượng mẫu rất lớn, trong khi thời gian thực hiện chiến dịch có hạn. Cơ chế mới được kỳ vọng giúp tăng công suất xét nghiệm và rút ngắn thời gian trả kết quả cho thân nhân liệt sĩ.
Bổ sung cơ chế cho công nghệ ADN mới
Dự thảo cũng đề xuất bổ sung quy định về trường hợp áp dụng phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt chuyển giao. Theo đó, mức chi thực hiện sẽ căn cứ định mức kinh tế – kỹ thuật do cơ quan có thẩm quyền ban hành, dựa trên hồ sơ, chứng từ thực tế và không vượt mức chi tối đa được phê duyệt.
Bộ Nội vụ cho rằng, công nghệ giám định ADN liên tục phát triển, do đó, cần có cơ chế đủ linh hoạt để áp dụng công nghệ mới khi được phê duyệt, tránh phải sửa đổi nghị quyết nhiều lần. Ngoài vướng mắc về giám định, quá trình triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm còn phát sinh các vấn đề về kinh phí. Một số địa phương có chi phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ vượt mức tối đa quy định tại Nghị quyết 26. Theo cơ quan soạn thảo, tại một số quân khu, địa phương, chi phí bình quân lớn hơn 6 triệu đồng/mộ nhưng chưa có cơ sở pháp lý để thanh toán phần phát sinh.
Bên cạnh đó, chưa có cơ chế thanh toán chi phí giám định ADN và chế độ, chính sách cho lực lượng đã thực hiện thu nhận mẫu trước khi Nghị quyết 26 có hiệu lực. Dự thảo cũng bổ sung các nội dung liên quan xây dựng phần mềm quản lý, số hóa thông tin, tài liệu; truyền thông, sơ kết, tổng kết chiến dịch; mua sắm trang thiết bị và lưu trữ lâu dài mẫu hài cốt, mẫu thân nhân liệt sĩ.
Bộ Nội vụ cho rằng, việc sửa đổi, bổ sung Nghị quyết 26 là cần thiết để tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tài chính, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ, đồng bộ, qua đó đẩy nhanh việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Dự kiến nghị quyết sửa đổi, bổ sung sẽ được trình ban hành trong tháng 9/2026.
Theo thanhnien.vn