Hơn nửa thế kỷ mòn mỏi chờ đợi, gia đình Liệt sĩ Phan Văn Cánh ở xã Tân Minh vỡ òa niềm vui khi nhận kết quả giám định ADN xác nhận danh tính hài cốt Liệt sĩ. Cũng sau hơn bốn thập kỷ mong ngóng, Liệt sĩ Trần Hữu Việt hy sinh ở chiến trường Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang, phường Duy Tiên được trở về gia đình. Đó là hai trong nhiều câu chuyện xúc động, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”, thể hiện trách nhiệm của các cấp, ngành và lực lượng vũ trang đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
*Lực lượng vũ trang và nhân dân phường Duy Tiên, tỉnh Ninh Bình đón nhận hài cốt Liệt sĩ Trần Hữu Việt về với quê hương sau hơn 40 năm nằm lại nơi biên cương Tổ quốc.
Chiếc xe vượt hơn 800km đưa hài cốt liệt sĩ Phan Văn Cánh về với gia đình ở xã Tân Minh sau hơn nửa thế kỷ nằm lại nơi chiến trường. Dọc tuyến đường dẫn vào nhà liệt sĩ, người dân đã đứng chờ từ sớm để đón người con của quê hương trở về. Trong căn nhà nhỏ, ông Phan Văn Cống và bà Nguyễn Thị Sửu nghẹn ngào đón con trai.
Bao năm tháng đợi chờ, bao nỗi nhớ thương dồn nén như vỡ òa trong giây phút đoàn tụ đặc biệt ấy. Là con trai cả trong gia đình có 8 người con, chưa đầy 18 tuổi, Phan Văn Cánh đã xung phong lên đường nhập ngũ. Hai năm sau, đồng chí hy sinh, nhưng gia đình không biết chính xác nơi nằm lại. Cách đây 4 năm, từ thông tin của đồng đội, gia đình tìm đến phần mộ được cho là của Liệt sĩ tại thành phố Đà Nẵng, song trên bia mộ lại ghi tên Phan Văn Cách. Những băn khoăn, khắc khoải chỉ được giải tỏa khi tháng 7/2026, kết quả giám định của Viện Pháp y quốc gia xác nhận danh tính hài cốt trong mộ chính là liệt sĩ Phan Văn Cánh.
Nếu câu chuyện của liệt sĩ Phan Văn Cánh là niềm vui vỡ òa từ kết quả giám định ADN, thì “cuộc trở về” của Liệt sĩ Trần Hữu Việt ở phường Duy Tiên lại cho thấy ý nghĩa của công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại những chiến trường ác liệt năm xưa. Liệt sĩ Trần Hữu Việt là con trai duy nhất trong 6 người con của một gia đình nông dân giàu truyền thống cách mạng ở Tổ dân phố Tường Thụy, phường Duy Tiên. Tốt nghiệp Trường Trung cấp sửa chữa ô tô số 1 tại Ba Vì, Hà Nội, Trần Hữu Việt làm công nhân tại Nhà máy Cơ khí đại tu ô tô số 1, Hà Nội.
Khi biên cương phía Bắc có chiến sự, người thanh niên trẻ đã gác lại công việc, những dự định riêng để lên đường bảo vệ Tổ quốc. Ngày 1/3/1983, Trần Hữu Việt nhập ngũ, được biên chế tại Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 149, Sư đoàn 356, Quân khu 2. Trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới tại mặt trận Vị Xuyên khốc liệt, ngày 14/1/1985, đồng chí đã anh dũng hy sinh tại khu vực xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, tỉnh Hà Tuyên trước đây, nay thuộc tỉnh Tuyên Quang, khi tuổi đời còn rất trẻ. Sự hy sinh của người con trai duy nhất để lại nỗi đau khôn nguôi đối với gia đình. Hơn 40 năm qua, người thân vẫn đau đáu mong tìm được hài cốt để đưa Liệt sĩ về an nghỉ tại quê nhà.
Ước nguyện ấy đã trở thành hiện thực khi Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang tìm kiếm, quy tập được hài cốt Liệt sĩ Trần Hữu Việt tại khu vực Bình độ 300, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang. Ngày 11/10/2026, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Duy Tiên cùng gia đình, dòng họ và nhân dân địa phương tổ chức lễ đón nhận, truy điệu và an táng hài cốt Liệt sĩ. Sau hơn bốn thập kỷ nằm lại nơi núi rừng biên cương, người chiến sĩ năm xưa đã trở về với gia đình, quê hương, yên nghỉ trong lòng đất mẹ.
Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động ngày 2/4/2026 tại Thành cổ Quảng Trị, kéo dài đến ngày 27/7/2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ. Việc thu nhận mẫu ADN thân nhân và mẫu sinh phẩm hài cốt Liệt sĩ là cơ sở quan trọng để xây dựng, tích hợp dữ liệu gen, phục vụ đối sánh, xác định danh tính những Liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Đưa liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương cũng chính là trả lại tên tuổi, địa chỉ và đáp ứng nguyện vọng thiết tha, sâu sắc của thân nhân liệt sĩ cũng như nhân dân cả nước. Sự nỗ lực không ngừng nghỉ của các lực lượng chức năng đã đưa những người con anh dũng hy sinh bảo vệ Tổ quốc trở về đúng với tên tuổi, quê hương của mình. Những cuộc trở về ấy mang lại niềm an ủi lớn lao, giúp gia đình vơi đi nỗi day dứt kéo dài qua nhiều thế hệ.
Toàn tỉnh có 72.328 Liệt sĩ hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, gần 8.000 phần mộ Liệt sĩ vẫn chưa xác định được thông tin. Thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ” bằng phương pháp giám định ADN, tỉnh đã triển khai đồng bộ các giải pháp, huy động sự tham gia của nhiều lực lượng. Từ ngày 25/6 đến 2/7/2026, Công an tỉnh tổ chức đợt cao điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân Liệt sĩ. Chỉ trong 8 ngày, toàn tỉnh thu nhận 16.329/18.998 mẫu, đạt 86% kế hoạch.
Tính đến tháng 9/2026, số mẫu ADN thân nhân Liệt sĩ được thu nhận đã vượt 19.000 mẫu. Song song với đó, thực hiện Kế hoạch của Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, 28 tổ công tác liên ngành gồm lực lượng Quân sự, Công an, Y tế được kiện toàn, tổ chức khai quật, thu nhận mẫu sinh phẩm hài cốt Liệt sĩ tại các nghĩa trang. Từ ngày 1/6 đến 27/7/2026, các tổ công tác đã tiến hành khai quật 6.767 phần mộ Liệt sĩ còn thiếu thông tin tại 195 nghĩa trang thuộc 73 xã, phường, thu thập được 6.085 mẫu sinh phẩm đủ điều kiện chuyên môn để số hóa dữ liệu, bàn giao Viện Pháp y Quân đội giám định.
Dưới sự chỉ đạo của Bộ CHQS tỉnh, công tác khai quật, lấy mẫu được thực hiện tỉ mỉ, khoa học, bảo đảm sự tôn nghiêm đối với các phần mộ Liệt sĩ. Mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận không chỉ đòi hỏi kỹ thuật nghiêm ngặt mà còn thể hiện trách nhiệm, tình cảm tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Đại tá Tô Văn Hà, Phó Chính ủy Bộ CHQS tỉnh nhấn mạnh: “Đây là nhiệm vụ chính trị mang ý nghĩa nhân văn đặc biệt sâu sắc, đáp ứng mong mỏi thiết tha nhất của thân nhân các gia đình Liệt sĩ trong hành trình tìm lại tên tuổi, quê hương cho những người con ưu tú đã ngã xuống vì Tổ quốc”.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng vẫn còn đó hàng chục nghìn Liệt sĩ chưa xác định được danh tính. “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ” vì thế không chỉ là một chiến dịch tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ, mà còn là hành trình tìm lại ký ức của cả dân tộc. Mỗi cuộc trở về góp phần làm sáng rõ hơn sự hy sinh của các thế hệ đi trước, nhắc nhở thế hệ hôm nay trân trọng hòa bình, phát huy truyền thống cách mạng, sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.
Theo Báo Ninh Bình