Sau hơn 7 tháng thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ (Chiến dịch 500 ngày đêm), cả nước đã tìm kiếm, quy tập được 4.311 hài cốt Liệt sĩ, đạt 61,59%; hoàn thành hơn 20.265ha diện tích rà phá bom mìn để phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ; 34/34 tỉnh, thành đã hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt Liệt sĩ trong các nghĩa trang trước một năm.
*Các hài cốt Liệt sĩ do Đội Quy tập hài cốt Liệt sĩ Đoàn Kinh tế-Quốc phòng 337 phát hiện, quy tập
Nâng cao chất lượng rà soát, xây dựng hồ sơ mộ Liệt sĩ, mộ Liệt sĩ tập thể
Theo số liệu cập nhật đến ngày 6/11, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập được 4.311 hài cốt Liệt sĩ, đạt 61,59% mục tiêu Chiến dịch 500 ngày đêm. Trong đó, có 2.903 hài cốt Liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trong nước; 256 hài cốt tại Lào và 1.143 hài cốt tại Campuchia. Đáng chú ý, trong tổng số hài cốt Liệt sĩ được quy tập, có 134 trường hợp đã xác định được danh tính.
Riêng tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh, lực lượng chức năng đã tìm kiếm được 959 hài cốt Liệt sĩ. Trong số này, 731 hài cốt đã được tổ chức an táng vào ngày 14/10.
Hiện có 32 đội tìm kiếm, quy tập với tổng quân số 1.588 người đang thực hiện nhiệm vụ, gồm 13 đội trong nước và 19 đội hoạt động ở nước ngoài. Cùng với công tác tìm kiếm, quy tập, các lực lượng đã tổ chức 30 lễ truy điệu, an táng 2.157 hài cốt Liệt sĩ.
Đến ngày 10/10/2026, 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt Liệt sĩ đối với 211.300 mộ trong các nghĩa trang Liệt sĩ. Trong đó, có 147.638 mộ đủ điều kiện lấy mẫu, đạt 69,87%; 63.662 mộ không đủ điều kiện lấy mẫu. Đối với mẫu sinh phẩm thân nhân Liệt sĩ, đến nay đã thu thập được 276.853 mẫu; trong đó, 100.701 mẫu đã được phân tích và 95.797 mẫu được đồng bộ vào cơ sở dữ liệu. Công tác tiếp nhận, lưu trữ, bảo quản mẫu hài cốt Liệt sĩ cũng được triển khai với quy mô lớn. Tổng số mẫu tiếp nhận từ các địa phương là 130.574 mẫu.
Riêng Viện Pháp y Quân đội đã tiếp nhận 76.344 mẫu hài cốt Liệt sĩ; số hóa thông tin 71.202 mẫu, đưa vào lưu trữ lâu dài 26.018 mẫu; giám định 468 mẫu, trong đó có 69 mẫu có kết quả giải trình tự gene. Những kết quả này góp phần xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ công tác đối chiếu, xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ, đáp ứng yêu cầu tìm kiếm thông tin về những người đã hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh.
Về công tác rà phá bom mìn, vật nổ để phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ, đến ngày 6/11, các lực lượng đã rà phá được 20.235,8ha trên tổng diện tích 22.100ha, đạt 91,56% kế hoạch. Riêng tại vùng lõi Vị Xuyên, Tuyên Quang, công tác rà phá bom mìn, vật nổ đã hoàn thành trên toàn bộ diện tích 4.460/4.460ha, đạt 100% vào ngày 12/10/2026.
Những kết quả đạt được cho thấy sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng và địa phương trong triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm. Trong thời gian tới, các lực lượng tiếp tục đẩy mạnh hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ ở cả trong và ngoài nước, trong đó tập trung vào các địa bàn trong nước.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng rà soát, xây dựng hồ sơ mộ liệt sĩ, mộ liệt sĩ tập thể. Trên cơ sở kết quả rà soát, các cơ quan chức năng sẽ tổ chức hội thảo khoa học nhằm xác minh, kết luận thông tin, làm căn cứ triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ.
Gìn giữ nguồn gene hôm nay là giữ lại cơ hội tìm danh tính cho Liệt sĩ trong tương lai
Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật đã triển khai đồng bộ các nhiệm vụ từ hướng dẫn lấy mẫu, tiếp nhận bảo quản đến xét nghiệm ADN, từng bước nâng cao năng lực, xác định danh tính Liệt sĩ. Cùng với đó, Cục Quân y tham mưu triển khai Đề án “Nâng cao năng lực xét nghiệm ADN xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ trong Quân đội” giai đoạn 2026-2030; phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu ADN, chuẩn hóa quy trình chuyên môn và chuẩn bị tiếp nhận công nghệ giải trình tự gene thế hệ mới.
Tại Chương trình Đối thoại với chủ đề “Giữ gìn nguồn gen Liệt sĩ – Hành trình tìm lại danh tính các Anh hùng Liệt sĩ” do Đài Tiếng nói Việt Nam tổ chức, chia sẻ về việc gìn giữ nguồn gene và lưu trữ mẫu sinh phẩm có ý nghĩa như thế nào đối với khả năng xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ? Đại tá, Tiến sĩ, Bác sĩ chuyên khoa II Trần Duy Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quân y, Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật (Bộ Quốc phòng) cho biết, mỗi hài cốt Liệt sĩ có thể mang những đặc điểm khác nhau do thời gian chôn vùi, điều kiện môi trường và tình trạng mẫu.
Có hài cốt nằm ở vùng đất chua, ẩm; có hài cốt đã qua nhiều lần cải táng; có trường hợp chỉ còn vài mảnh xương nhỏ, vật liệu di truyền bị suy giảm, đứt gãy hoặc chỉ còn lại một lượng rất nhỏ. Vì vậy, bảo quản mẫu sinh phẩm tốt và lưu giữ nguồn gene một cách khoa học, không làm suy giảm thêm lượng ADN còn lại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ.
Điều này có ý nghĩa ở cả hai phía. Về phía hài cốt Liệt sĩ, mẫu xương, răng được lấy đúng cách và bảo quản tốt chính là con đường duy nhất còn lại để nhận biết Liệt sĩ. Một khi mẫu bị hỏng hay thất lạc, cơ hội đó có thể mất vĩnh viễn. Mặt khác, khi công nghệ hoặc phương pháp phân tích mới được áp dụng, các mẫu hài cốt được bảo quản phù hợp, có thể tiếp tục được nghiên cứu phân tích bằng những kỹ thuật tiên tiến hơn.
Về phía thân nhân, nhiều thân nhân trực hệ của Liệt sĩ như mẹ, anh, chị em ruột nay đã rất cao tuổi hoặc đã mất, thì việc thu thập và lưu giữ mẫu ADN của thân nhân ngay từ bây giờ là chạy đua với thời gian. Có mẫu của người thân nhân gần thì việc đối sánh mới có căn cứ vững chắc.
Với những trường hợp còn thiếu thông tin, chưa biết Liệt sĩ là ai, quê ở đâu thì ngân hàng mẫu là cơ sở dữ liệu gene càng quan trọng. Khi cả mẫu hài cốt Liệt sĩ và mẫu thân nhân cùng được lưu giữ, chúng ta có thể đối sánh với diện rộng một mẫu so với nhiều mẫu, tìm ra mối liên hệ mà hồ sơ giấy tờ không chỉ ra được. Nói cách khác, gìn giữ nguồn gene hôm nay là giữ lại cơ hội tìm danh tính cho Liệt sĩ trong tương lai và nhiều năm tới.
Chia sẻ về mẫu hài cốt đã được thu thập nhưng việc phân tích chưa cho kết quả hoặc chưa đủ căn cứ để xác định danh tính và ngành quân y cần chuẩn bị những điều kiện gì để có thể tiếp tục phân tích, đối chiếu khi công nghệ phát triển và cơ sở dữ liệu ngày càng được bổ sung? Đại tá Trần Duy Hưng cho biết, một mẫu hài cốt Liệt sĩ chưa có kết quả hôm nay có thể vì do ADN còn lại quá ít so với khả năng của kỹ thuật hiện tại hoặc đã có hồ sơ ADN nhưng chưa tìm được thân nhân Liệt sĩ để đối sánh. Nhưng cả hai trường hợp này đều không phải là dấu chấm hết.
Theo Đại tá Trần Duy Hưng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy, nhiều hài cốt được xác định danh tính sau hàng chục năm khi công nghệ tiến bộ hoặc khi có thêm mẫu thân nhân được bổ sung vào cơ sở dữ liệu. Vì vậy, lưu giữ mẫu và dữ liệu chính là giữ lại hy vọng cho các gia đình Liệt sĩ. Để làm được điều đó, ngành quân y xây dựng Nhà lưu mẫu đạt chuẩn để bảo quản mẫu hài cốt, dịch ADN đã tách chiết và mẫu thân nhân trong điều kiện phù hợp nhất về nhiệt, độ ẩm và bảo đảm an toàn lâu dài, có hệ thống quản lý và truy xuất dễ dàng.
Cùng với đó, xây dựng cơ sở dữ liệu gene tập trung thống nhất kết nối hồ sơ ADN của hài cốt với thông tin quy tập hồ sơ Liệt sĩ và dữ liệu thân nhân cho phép tự động đối sánh mỗi khi có dữ liệu mới; Tạo cơ chế phân tích lại định kỳ khi có công nghệ giải trình tự gene thế hệ mới (NGS), ưu tiên xử lý lại nhóm mẫu trước đây chưa có kết quả; Bảo mật dữ liệu.
“Chúng tôi xác định đây là việc làm của hôm nay và cho cả nhiều năm sau. Không để bất cứ một mẫu nào bị bỏ lại phía sau”, Đại tá Trần Duy Hưng nói.
Mỗi mẫu sinh phẩm được lưu giữ, mỗi dữ liệu được kết nối và mỗi danh tính được tìm lại đều mở thêm hy vọng cho các gia đình, góp phần đưa những người con đã hy sinh trở về với đúng tên tuổi, quê hương. Công việc ấy không thể hoàn thành trong ngày một, ngày hai. Vì vậy, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ trước mắt về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ, thì giữ gìn nguồn gene, bảo quản mẫu sinh phẩm và xây dựng cơ sở dữ liệu ADN có ý nghĩa lâu dài, tạo nền tảng để tiếp tục tìm kiếm, đối chiếu khi có thêm thông tin hoặc những tiến bộ khoa học, công nghệ mở ra cơ hội mới.
Nguồn Nhandan.vn