Sau quá trình xác minh thông tin, cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều căn cứ để khai quật, tìm kiếm và quy tập mộ Liệt sĩ tập thể ở đường Trường Chinh, phường Kon Tum.
Biệt khu 24 và 40
Chiều 29/5, Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ Quân khu 5 phối hợp cùng Ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về mộ Liệt sĩ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc 2 phường Đăk Cấm và Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.
* Khu vực trong ảnh được cho là vị trí chôn cất liệt sỹ ở dọc đường Trường Chinh vào năm 1968 (Ảnh: Phạm Hoàng
Tại hội thảo, cựu chiến binh Trần Thanh Hòa (sinh năm 1947, trú tại phường Pleiku, Gia Lai) cho biết, năm 1968, ông thuộc Tiểu đội trưởng Đội Trinh sát (Trung đoàn 24A). Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968, Trung đoàn 24A được giao nhiệm vụ tiến công vào thị xã Kon Tum (nay là phường Kon Tum).
Ông Hòa cho biết, sau khi nhận lệnh, Trung đoàn 24A cơ động từ khu vực phía Bắc Kon Tum (Đắk Tô, Đắk Hà) về vị trí tập kết tại Đắk Cấm, cách thị xã khoảng 10km. Đúng 12h ngày 29 Tết Mậu Thân (ngày 30/1/1968), toàn Trung đoàn bắt đầu hành quân từ hướng Bắc – Đông Bắc để chiếm lĩnh trận địa. Lúc này, Đội trinh sát cùng một số tiểu đội của Trung đoàn 24A đi trước mở đường, dẫn bộ đội vào vị trí chiến đấu. Do địa hình rừng rậm, nhiều vật cản, trong khi lực lượng phải mang vác nặng nên tốc độ hành quân chậm.
Trong quá trình triển khai, địch trong thị xã Kon Tum phát hiện và báo động, sử dụng đèn pha chiếu sáng toàn khu vực, huy động hỏa lực phản kích dữ dội về phía quân ta. Đến sáng 1/2/1968, đối phương tăng cường thêm một tiểu đoàn Mỹ phối hợp với quân đội Sài Gòn để bảo vệ thị xã Kon Tum.
Theo báo cáo tổng kết của Trung đoàn 24A, nhiều cán bộ, chiến sỹ đã hy sinh tại Biệt khu 24 và 40 (thị xã Kon Tum cũ). Trong đó, một số thi hài thuộc mũi chủ công C1, C6, D5 và lực lượng đặc công chưa được đưa ra ngoài mai táng sau trận đánh. Sau khi cuộc tiến công kết thúc, quân đội Mỹ đã thu gom thi thể bộ đội ta và tổ chức chôn cất tập thể.
*Cựu chiến binh Trần Thanh Hòa tham gia cung cấp thông tin, hỗ trợ tìm kiếm và quy tập các Liệt sĩ thuộc Trung đoàn 24A (Ảnh: Phạm Hoàng).
Ông Hòa cho biết thêm, qua thu thập chứng cứ cùng nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam – Hoa Kỳ, ông Bốp Coner cựu binh Mỹ là người từng tham chiến tại thị xã Kon Tum vào năm 1968 cung cấp rằng: Lực lượng Mỹ đã chôn khoảng 60 thi thể bộ đội Việt Nam tại khu vực rãnh dọc đường Trường Chinh (nay thuộc phường Kon Tum).
Theo ông Hòa, đây có thể là các cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn 24A, bởi đơn vị này là lực lượng trực tiếp tiến công vào Biệt khu 24 và 40 trong chiến dịch Xuân Mậu Thân 1968. Nhiều năm qua, ông Hòa cùng nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam – Hoa Kỳ và lực lượng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã nhiều lần trở lại khu vực Kon Tum để ghép nối các nguồn tư liệu, ký ức nhân chứng, góp phần hỗ trợ công tác tìm kiếm hài cốt các Liệt sĩ hy sinh trong trận đánh xuân Mậu Thân 1968.
“Mỗi lần nghe có thông tin về khu vực chôn cất tập thể Liệt sĩ trên đường Trường Chinh, tôi lại nhớ đến những người đồng đội đã cùng mình hành quân, chiến đấu trong những ngày Mậu Thân ác liệt. Họ ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhiều người đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ”, ông Hòa xúc động nói.
Có căn cứ để khai quật mộ Liệt sĩ tập thể
Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, đại diện nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam – Hoa Kỳ cho biết, sau khi tiếp nhận thông tin quá trình chôn cất tập thể các liệt sỹ do một cựu binh Mỹ cung cấp, nhóm đã đối chiếu với nhiều nguồn tư liệu lịch sử, bản đồ quân sự và ảnh vệ tinh qua các thời kỳ. Kết quả nghiên cứu cho thấy các dữ liệu có sự tương đồng và hỗ trợ lẫn nhau, qua đó củng cố thêm căn cứ về khả năng tồn tại khu vực chôn cất tập thể Liệt sĩ trên tuyến đường Trường Chinh.
Thiếu tướng Trần Minh Trọng, Phó Chính ủy Quân khu, Trưởng ban Chỉ đạo, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ Quân khu 5, cho biết, qua các nguồn thông tin tư liệu, việc đối sánh giữa không ảnh quân sự giải mật với hiện trạng thực địa ngày nay, sự trùng khớp giữa lời kể nhân chứng, dữ liệu tổn thất chiến đấu; kết quả quy tập hài cốt Liệt sĩ các năm trước đây; hệ thống bản đồ, sơ đồ tác chiến đã cung cấp thêm nhiều căn cứ khoa học, lịch sử và thực tiễn quan trọng phục vụ quá trình khảo sát, tìm kiếm và quy tập hài cốt Liệt sĩ trong thời gian tới.
*Bà Y Ngọc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi, thắp hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm (Ảnh: Vân Tuyền).
Thiếu tướng Trần Minh Trọng nhấn mạnh, trên cơ sở thông tin tại Hội thảo đã có đủ căn cứ để khai quật, quy tập hài cốt Liệt sĩ tập thể trên đường Trường Chinh. Thiếu tướng Trần Minh Trọng yêu cầu Ban Chỉ đạo quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chức năng xây dựng phương án đào thăm dò, xác định cụ thể từng vị trí, diện tích cần khảo sát; triển khai với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, bảo đảm chặt chẽ, thận trọng và đúng quy định.
| Chiều 29/5, tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ Liệt sĩ tại khu vực đường Trường Chinh, thuộc phường Đăk Cấm và Kon Tum, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã công bố nhiều bằng chứng, tư liệu để làm rõ thông tin về khu vực nghi chôn cất tập thể các Liệt sĩ hy sinh năm 1968 tại đường Trường Chinh.
Căn cứ các tài liệu, cơ quan chức năng nhận định có các rãnh mộ Liệt sĩ nằm ở phía Bắc và phía Nam đường Trường Chinh. Các Liệt sĩ được xác định thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24 (A), hy sinh ngày 2/2/1968 (sai số trước hoặc sau một ngày), số lượng 70-90 Liệt sĩ. Năm 2008, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ tỉnh Kon Tum (nay là Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ tỉnh Quảng Ngãi) đã thực hiện mở rộng phạm vi tìm kiếm, phát hiện 22 hài cốt Liệt sĩ cùng nhiều di vật đi kèm trên đường Trường Chinh. Các Liệt sĩ sau đó được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. |
Theo Báo Dân trí