Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng đối với những người lính từng tham gia chiến đấu giành độc lập, tự do cho Tổ quốc, ký ức thời chiến hào hùng vẫn còn sống mãi như một lời nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay biết ơn các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh và trân trọng những giá trị của nền hòa bình, độc lập.
Hơn 100 di ảnh được thực hiện trong đợt 1 đã trao tận tay đến các gia đình liệt sĩ nhân ngày Thương binh – Liệt sĩ 27/7 năm nay.
“Chiến tranh là sinh tử; là xanh cỏ, đỏ ngực, nếu thằng nào còn sống phải có trách nhiệm với thằng đã chết”, đó là những lời thề trong những năm tháng chiến đấu gian khổ cùng đồng đội ở chiến trường, nay vẫn văng vẳng bên tai đã thôi thúc Đại tá Phạm Quyết Chiến – Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh, người lính Cụ Hồ năm xưa giờ đã ở tuổi 70 đang chạy đua với thời gian để đi tìm và đưa các liệt sĩ trở về với quê hương.
Tiếp tôi tại phòng làm việc nhỏ của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh, ông Chiến kể: Tháng 5/1972, ông lên đường nhập ngũ, sau 2 tháng huấn luyện, đơn vị ông tham gia vào chiến trường Quảng Nam – Đà Nẵng trong gia đoạn cuối cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đây là một khu vực quan trọng, nơi diễn ra nhiều chiến dịch và trận đánh lớn, đặc biệt chiến dịch giải phóng Huế – Đà Nẵng. Sau ngày 30/4, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, ông cùng đồng đội tiếp tục tham gia bảo vệ Tổ quốc biên giới Tây Nam, làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia và tham gia chỉ huy đơn vị chiến đấu tại biên giới phía Bắc.
Đại tá Phạm Quyết Chiến – Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh lần giở các di ảnh của liệt sĩ vừa được hoàn thành để trao cho các gia đình.
Lần giở những tấm hình, kỷ vật cũ của một thời hào hùng, oanh liệt, vào sinh ra tử lại ùa về mới như ngày hôm qua; khóe mắt ông Chiến đỏ hoe, giọng ông trầm xuống: “Những đồng đội nhập ngũ cùng tôi gần nửa đã hy sinh và để lại một phần xương máu nơi chiến trường… Tôi may mắn lành lặn được trở về và luôn đau đáu suy nghĩ làm sao để đưa các anh về với đất mẹ nhanh nhất có thể”.
Mỗi khi ra trận, những người chiến sĩ từng có lời thề: “Chiến tranh là sinh tử; là xanh cỏ, đỏ ngực, nếu thằng nào còn sống phải có trách nhiệm với thằng đã chết” là lời cam kết lịch sử… Câu nói ấy mộc mạc đầy chất lính, nhưng đó mãi là một lời thề luôn giữ trọn trong trái tim người lính. Chính từ những lý do đó, khi trở về đời thường, ông Chiến và những đồng đội vẫn không quên những lời thề năm xưa. Ông đã tình nguyện tham gia Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Phú Thọ và trở thành một trong những sáng lập viên, tích cực vận động thành lập Hội.
Từ đây, ông cùng những người đồng đội trong Hội luôn nung nấu tâm nguyện được khoác ba lô lên đường, đến chiến trường xưa, những nơi xa xôi lần tìm lại dấu vết đồng đội đã nằm xuống để đưa họ trở về quê hương. Ông Chiến cho biết: “Có những đồng đội 50 năm, hoặc gần 60 năm vẫn chưa được công nhận là liệt sĩ, nhưng đến nay chúng tôi đã làm được điều đó”. Những câu nói như: “Ăn cơm nhà, áo vợ làm việc nghĩa”, hay “Cơm nhà, vác nghĩa tình trên vai” là tất cả những gì nói về mình, một con người tâm huyết, tấm lòng thiện nguyện với đồng đội đã ngã xuống.
Những nén hương thơm tưởng nhớ đồng đội, những món quà nhỏ bé mà tràn đầy tình đồng đội được ông và các đồng chí trong Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ tỉnh trao gửi đến tận tay những người mẹ, người vợ, thân nhân liệt sỹ mỗi dịp 27/7 hằng năm là những lời tri ân sâu sắc của người còn sống với người đã khuất vì bình yên của Tổ quốc.
Ông Chiến đã cùng với các đồng chí trong Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh trực tiếp đi đến hơn 800 nghĩa trang trên toàn quốc để thu thập, chia sẻ, kết nối thông tin tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, giúp cho trên 7.500 gia đình liệt sĩ có được thông tin về phần mộ, nơi hy sinh, trường hợp hy sinh, nơi an táng… Giám định Gen, ADN cho 220 trường hợp; đến nay đã có 54 trường hợp kết quả đúng. Phát hiện trên 900 bia mộ liệt sĩ quê Phú Thọ thiếu, sai lệch thông tin, từ đó thông báo, hỗ trợ gia đình liệt sĩ bổ sung, điều chỉnh. Tư vấn hỗ trợ cho trên 2.200 lượt gia đình liệt sĩ tiếp cận các chế độ chính sách của Đảng và Nhà nước, tìm kiếm thông tin và phần mộ của liệt sĩ.
Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh phối hợp với Công ty Cổ phần LICOGI 14 trao tặng di ảnh cho cho Mẹ Việt Nam anh hùng Hà Thị Tĩnh, xã Điêu Lương (cũ) có 2 con là liệt sĩ.
Qua nắm bắt tâm tư nguyện vọng của thân nhân các gia đình và thực trạng ảnh thờ các liệt sĩ qua thời gian không còn được lưu giữ trọn vẹn, Hội đã phối hợp với Công ty TNHH cung ứng hàng hóa Việt Nam, hiệu ảnh Văn Lang tại phường Việt Trì và Công ty Cổ phần LICOGI 14 cùng các nhà hảo tâm bước đầu thực hiện dự án phục dựng hơn 100 di ảnh các Anh hùng liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Qua đó lưu giữ hình ảnh đầy ký ức thiêng liêng về những người con anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc. Biết bao những giọt nước mắt xúc động của thân nhân các gia đình liệt sĩ khi nhận được những bức ảnh rõ nét mà trước đó đã cũ mờ, hoen ố, nhuốm màu thời gian…
Bà Nguyễn Thị Minh, quê ở xã Cao Xá (cũ), nay là xã Bản Nguyên hiện sinh sống tại Hà Nội – vợ của liệt sĩ Đặng Văn Luận (hy sinh ở mặt trận Biên Hòa) xúc động chia sẻ: Trong lòng bà không chỉ là nỗi nhớ thương chồng, mà còn là lòng biết ơn sâu sắc đối với những việc làm của Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Phú Thọ, trong đó có cá nhân ông Chiến, người đã có sáng kiến phục dựng di ảnh liệt sĩ. Đây là món quà tinh thần vô giá đối với gia đình, tôi thực sự xúc động”.
May mắn còn sống trở về với đời thường, ông Chiến vẫn luôn khắc ghi lời thề của người chiến sĩ trước lúc lên đường ra trận. Đây là nỗi niềm trăn trở, thôi thúc ông dành trọn phần đời còn lại để chăm lo cho thân nhân các liệt sĩ như một cách giữ trọn lời thề năm xưa.
Và trong từng ký ức ấy, mỗi giọt nước mắt, mỗi vết sẹo, mỗi lần lặng người trước tấm ảnh đồng đội… đều là lời thề không quên – Lời thề gìn giữ hòa bình, độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.