Vào những năm 1965 – 1966, trước sức mạnh tấn công như vũ bão của quân và dân miền Nam, chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ – ngụy có nguy cơ sụp đổ hoàn toàn. Để cứu vãn tình thế thất bại, đế quốc Mỹ buộc phải thay đổi chiến lược chiến tranh, từ chiến lược “chiến tranh đặc biệt” chuyển sang chiến lược “chiến tranh cục bộ”, ồ ạt đưa quân viễn chinh Mỹ vào tham chiến tại miền Nam và phát động cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân đối với miền Bắc, gây ra những tội ác tày trời đối với nhân dân cả hai miền Nam – Bắc.
Các đoàn thể và các cháu Thiếu niên nhi đồng chào đón anh linh liệt sĩ trở về quê hương
Với lòng sôi sục căm thù quân xâm lược, không thể ngồi yên khi máu đồng bào cả nước đã đổ xuống từng ngày, từng giờ, phải nhanh chóng đóng góp công sức, máu xương để ngăn chặn bàn tay tội ác của kẻ thù, chàng trai trẻ Văn Đăng Khuê, sinh năm 1944, quê ở xã Tuy Lộc, huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái (nay là tỉnh Lào Cai) đã nhiều lần viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Tuy nhiên, vì sức khỏe không bảo đảm nên nguyện vọng được cầm súng giết giặc của anh không được toại nguyện. Mãi đến tháng 9 năm 1966, với quyết tâm sắt đá của mình, anh đã được đứng trong hàng ngũ của những người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau thời gian huấn luyện cấp tốc, đơn vị anh hành quân vào Nam và anh được biên chế vào Tiểu đoàn 1 – Trung đoàn 2 – Sư đoàn 3 – Quân khu 5.
Gần hai năm sống và tham gia chiến đấu trong nhiều trận đánh ác liệt với Mỹ – ngụy tại khu vực miền Trung Trung Bộ, anh đã anh dũng hy sinh ngày 12/02/1968 tại mặt trận. Sau trận đánh, anh được đồng đội đưa về an táng tại Mỹ Hội, Mỹ Tài, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định.
Bố mẹ anh là ông Văn Đăng Đệ và bà Nguyễn Thị Hồng nhận được giấy báo tử báo tin anh đã hy sinh ở mặt trận phía Nam. Ông bà và gia đình đau đớn khóc thương anh, song không biết anh an nghỉ ở nơi nào để thăm viếng, hương khói, nhất là khi đất nước còn trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt. Chờ đợi, mong ngóng con trong nỗi thất vọng. Năm 1972, bố anh – ông Văn Đăng Đệ đã về với tổ tiên sau căn bệnh hiểm nghèo. Ngày đất nước giải phóng, Bắc -Nam sum họp một nhà, mẹ anh là bà Nguyễn Thị Hồng nhen nhóm hy vọng đi tìm thông tin về nơi chôn cất anh, song những hy vọng ấy đều tan biến. Điều mơ ước lớn lao là được đón hài cốt của con mình về với quê hương đã không được toại nguyện, và theo quy luật của tạo hóa, bà cũng từ giã cõi đời ở tuổi 82.
Đội Tiêu binh cựu chiến binh phủ cờ tổ quốc lên linh cữu liệt sĩ
Thực hiện di nguyện của ông bà, người cháu ruột Văn Tiến Thủy đã dành nhiều thời gian tìm kiếm, khớp nối thông tin và được sự giúp đỡ của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai, Sở Nội vụ tỉnh Lào Cai và tỉnh Gia Lai. Cuối cùng, anh đã tìm được phần mộ của người chú ruột mình. Sau một số lần thăm viếng, hương khói, anh đã đề nghị Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh giúp đỡ, phối hợp với Nhà máy Z183 (đơn vị quốc phòng) đóng quân trên địa bàn huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái cũ.
Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai bàn giao hài cốt liệt sĩ cho chính quyền địa phương và gia đình
Sau hành trình 04 ngày đêm, đồng chí Hoàng Minh Quý – Phó Chủ tịch Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh cùng đại diện gia đình đã cất bốc, di chuyển hài cốt liệt sĩ Văn Đăng Khuê về bàn giao cho cấp ủy, chính quyền địa phương và thân nhân gia đình vào ngày 24/12/2025. Đón hài cốt liệt sĩ trở về, có hàng trăm thanh niên, cựu chiến binh, phụ nữ, học sinh và bà con nhân dân đứng thành hàng dài từ đầu xóm, tay cầm cờ đỏ, trang nghiêm hai bên đường trong niềm vui xúc động vỡ òa của người thân và bà con thôn xóm.
Sau một ngày, một đêm thực hiện các nghi lễ theo phong tục tập quán và quy định của Nhà nước, nhiều đoàn thể địa phương và nhân dân đã đến thắp hương tri ân trước anh linh của người anh hùng trở về. Sáng ngày 25/12/2025, sau nghi lễ phủ cờ, cấp ủy, chính quyền địa phương xã Nam Cường, tỉnh Lào Cai đã tổ chức lễ chiêu rượu và đưa hài cốt liệt sĩ về nơi an nghỉ vĩnh hằng.
Thế là sau 59 năm đằng đẵng xa quê hương, xa người thân, dâng hiến máu xương của tuổi xuân để đánh tan quân thù, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc, cho hạnh phúc của nhân dân, hôm nay liệt sĩ Văn Đăng Khuê đã thật sự trở về Đất Mẹ, đã có thể yên nghỉ bên cha mẹ kính yêu của mình. Chắc hẳn nơi chín suối, ông bà Văn Đăng Đệ, Nguyễn Thị Hồng sẽ mãn nguyện, bởi đứa con họ mang nặng đẻ đau giờ đây đã trở về với nơi chôn rau cắt rốn – như mơ ước cuối cùng mà ông bà từng mong đợi.
Tin, ảnh: Đồng Quang (Lào Cai)