Trong bối cảnh cả nước đang dồn sức cho Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính hài cốt Liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ vào năm 2027, sự gắn kết giữa mệnh lệnh từ trái tim người lính và các giải pháp khoa học công nghệ cao được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian mòn mỏi ngóng trông của hàng vạn gia đình thân nhân trên khắp mọi miền Tổ quốc.
*Lãnh đạo Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam làm việc cùng lãnh đạo Cục Quân y nhằm nâng cao hiệu quả công tác giám định ADN xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ.
Trước tình hình đó, sự hợp tác chặt chẽ giữa Cục Quân y và Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam đã và đang góp phần tiếp tục thực hiện tốt công tác tri ân, đẩy nhanh tiến độ giám định ADN, xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Tâm nguyện thiêng liêng từ trái tim người lính
Bắt nguồn từ tâm nguyện “người đang sống phải tìm cách đưa người đã chết trở về”, Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam đã ra đời năm 2010, trở thành “cánh tay nối dài” của Đảng, Nhà nước trong công tác tri ân Liệt sĩ. Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội chia sẻ: Suốt 16 năm bền bỉ hoạt động, Hội đã lấy mẫu sinh phẩm cho hơn 1.000 hài cốt cùng thân nhân, trả lại danh tính chính xác cho trên 500 liệt sĩ qua 34 đợt trao kết quả trang trọng. Đồng thời, Hội cũng đã hỗ trợ đính chính bia mộ cho hơn 1.000 trường hợp, đưa hơn 1.600 hài cốt về với quê hương đất mẹ, song song với việc vận động trao tặng hơn 1.600 căn nhà tình nghĩa và hàng trăm cây cầu dân sinh.
*Các thành viên Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam trao kết quả giám định ADN xác định danh tính Liệt sĩ cho thân nhân Liệt sĩ.
Không dừng lại ở hoạt động thiện nguyện, Hội đã chủ động tiếp nhận 21 bộ hồ sơ mộ chôn tập thể từ các cựu chiến binh Mỹ bàn giao cho Ban Chỉ đạo Quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ giai đoạn 2023-2024, tạo tiền đề khai quật tìm thấy 135 hài cốt tại sân bay Lộc Ninh vào năm 2025.
Khi bước vào cao điểm Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính hài cốt Liệt sĩ, những hội viên của Hội đã hăng hái xung kích vào các điểm nóng khai quật như Công viên Lê Thị Riêng, tham gia tổ giúp việc của Ban Chỉ đạo Quốc gia.
Trung tướng Hoàng Khánh Hưng nhấn mạnh: Hội viên Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam tự nguyện dấn thân theo sự mách bảo thiêng liêng của trái tim người lính, bởi chỉ cần chậm một ngày là cơ hội tìm lại danh tính đồng đội sẽ càng xa. Vì vậy, nhiều năm qua, Hội đã hợp tác với Cục Quân Y, Viện Pháp y Quân đội trong công tác tri ân Liệt sĩ, đặc biệt là trong công tác giám định ADN xác định danh tính mẫu sinh phẩm hài cốt Liệt sĩ.
*Trung tướng Hoàng Khánh Hưng, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam chia sẻ.
Trong buổi làm việc mới đây với Cục Quân y, Trung tướng Hoàng Khánh Hưng bày tỏ kỳ vọng, từ nay đến dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ năm 2027, cán bộ, chiến sĩ ngành Quân y sẽ góp phần tri ân cho thân nhân gia đình Liệt sĩ 2 căn nhà tình nghĩa hoặc sửa chữa 4 căn nhà (với số tiền là 160 triệu đồng). Trung tướng cũng đề nghị Cục giúp đỡ trong công tác giám định những mẫu phẩm mà thân nhân liệt sĩ đã già yếu do Hội đề xuất ưu tiên, đồng thời, đề nghị miễn chi phí hoặc chỉ thu một phần nhỏ, mỗi năm khoảng 10-15 trường hợp.
Việc lấy mẫu phẩm ở những ngôi mộ lẻ, Hội đề nghị Cục Quân y cử nhân viên hướng dẫn, giúp đỡ trực tiếp lấy mẫu phẩm những ngôi mộ đã được Cục Người có công, Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố cho phép.
Đáng chú ý, Trung tướng Hoàng Khánh Hưng cho biết: Đại học Georgia – Hoa Kỳ có quan hệ chặt chẽ với Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam, nhiều lần bày tỏ sẵn sàng cử giáo sư sang giúp Việt Nam bồi dưỡng chuyên gia công nghệ về ra đa xuyên đất, đào tạo sinh học giám định ADN… Cục Quân y nên quan tâm đến việc nâng cao kỹ thuật giám định ADN nhờ sự hỗ trợ của phía bạn. Mong muốn của trường Đại học Georgia là hợp tác, triển khai với Cục Quân y, trọng tâm giám định ADN – một lĩnh vực tiềm năng liên quan đến vấn đề hài cốt bị lẫn (trong mộ chôn tập thể), xây dựng quy trình khai quật mộ chôn tập thể… Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam tình nguyện làm cầu nối, “cánh tay nối dài” cho Cục Quân y để hợp tác trong các lĩnh vực về đào tạo nghiên cứu với Đại học Georgia – Hoa Kỳ.
Đột phá công nghệ để đón các anh về
Khẳng định công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ luôn là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, Đại tá Trần Duy Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật) cho biết: Cục Quân y đã chủ động tham mưu, xây dựng Đề án nâng cao năng lực xét nghiệm ADN. Đây là bước đi mang tính chiến lược, với sự hỗ trợ đồng bộ của các dây chuyền thiết bị hiện đại do Tập đoàn Vingroup tài trợ, kết hợp chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu cả ở trong nước lẫn quốc tế.
*Đại tá Trần Duy Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quân y (Tổng cục Hậu cần – Kỹ thuật) cho biết đơn vị đang nỗ lực chuyển dịch từ phương pháp xét nghiệm ADN ty thể theo dòng mẹ truyền thống sang công nghệ ADN nhân hiện đại cho phép phân tích theo cả dòng cha và dòng mẹ.
Đại tá Trần Duy Hưng nhấn mạnh: Xác định được càng nhiều danh tính hài cốt Liệt sĩ càng góp phần làm tốt công tác tri ân. Để tạo bước nhảy vọt, toàn hệ thống đang khẩn trương, nỗ lực chuyển dịch từ phương pháp xét nghiệm ADN ty thể theo dòng mẹ truyền thống sang công nghệ ADN nhân hiện đại cho phép phân tích theo cả dòng cha và dòng mẹ. Sự chuyển đổi cốt lõi này không chỉ khắc phục triệt để tình trạng trùng lặp kết quả mà còn kỳ vọng nâng công suất giám định từ mức 800 mẫu mỗi năm lên tới 10.000 mẫu mỗi năm, giúp giải tỏa căn bản khối lượng mẫu tồn đọng.
Đại tá Trần Duy Hưng cũng khẳng định, Cục Quân y ủng hộ phương án ưu tiên xét nghiệm cho các mẫu sinh phẩm Liệt sĩ mà thân nhân đã lớn tuổi, và sẵn sàng phối hợp cùng Hội cử cán bộ trực tiếp hướng dẫn quy trình lấy mẫu.
*Viện trưởng Viện Pháp y Quân đội Nguyễn Văn Lợi chia sẻ.
Làm rõ thêm về năng lực thực địa và quy trình bảo quản, Viện trưởng Viện Pháp y Quân đội Nguyễn Văn Lợi cho biết đơn vị luôn trong tư thế sẵn sàng cao nhất để phối hợp cùng các lực lượng chức năng. Trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính hài cốt Liệt sĩ, Viện đã tiếp nhận, phân loại và lưu trữ hàng loạt mẫu sinh phẩm theo quy trình chuẩn hóa của Bộ Quốc phòng.
Từ năm 2012 đến năm 2025, đơn vị tiếp nhận khoảng 5.000 mẫu hài cốt, tiến hành giám định hơn 2.000 mẫu và xác định chính xác danh tính cho 558 Liệt sĩ. Nhờ việc nâng cấp phòng thí nghiệm, công suất xử lý của Viện được kỳ vọng tăng gấp đôi, từ 400 mẫu lên 800 mẫu mỗi năm, và đang tiếp tục cử nhân sự đào tạo chuyên sâu để làm chủ trang thiết bị thế hệ mới.
Sự đồng lòng giữa mệnh lệnh đạo lý và năng lực khoa học công nghệ của Quân đội nhân dân Việt Nam đang tạo nên sức mạnh tổng hợp mới, góp phần thực hiện trọn vẹn lời thề với người đã khuất, xoa dịu những vết thương chiến tranh.
Bài và ảnh: Mai Hoa