Sau gần nửa thế kỷ mong ngóng, gia đình Liệt sĩ Lê Bá Loan ở xã Vạn Phú, tỉnh Thái Nguyên, đã xác định chính xác phần mộ của ông tại Cao Bằng nhờ giám định ADN trong chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”. Với người mẹ 95 tuổi, đây là niềm an ủi lớn sau bao năm tìm kiếm con.
Gần nửa thế kỷ mong ngóng tin con
Anh Lê Bá Loan, sinh năm 1958 tại xón Cầu Găng, xã Văn Yên, tỉnh Thái Nguyên. Tháng 9/1976, anh lên đường nhập ngũ và được biên chế vào C18, D2, E677, F346 bảo vệ biên giới phía Bắc Tổ quốc. Ngày 9/3/1979, anh cũng đơn vị chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc và đã hy sinh tại mặt trận Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Sau nhiều năm tìm kiếm, gia đình liệt sĩ Lê Bá Loan đã xác định được phần mộ tại khu vực Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng. Anh Lê Bá Xuân, em trai liệt sĩ, ở xóm Văn Yên, xã Vạn Phú, cho biết, anh Loan nhập ngũ năm 1976 khi đang học cấp ba tại huyện Đại Từ (cũ).

*Anh Lê Bá Xuân, em trai Liệt sĩ Lê Bá Loan
Khoảng năm 1977, anh Loan được về phép vài ngày. Đó cũng là lần cuối gia đình gặp anh. Anh Xuân nhớ người anh học giỏi, chữ viết đẹp và đã tình nguyện nhập ngũ dù vẫn có thể tiếp tục học tập. “Những dấu ấn ấy tôi vẫn nhớ. Sau này, những lưu bút anh để lại cho thấy chữ viết rất đẹp. Thầy cô từng dạy anh cũng rất quý và tiếc khi anh xung phong đi bộ đội”, anh Lê Bá Xuân chia sẻ.
Bà Ngô Thị Mão, mẹ liệt sĩ Lê Bá Loan, năm nay 95 tuổi. Suốt hàng chục năm, bà luôn mong tìm được hài cốt con trai. Khi nhận tin con hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc, gia đình đau đớn nhưng chưa biết chính xác nơi anh nằm lại.

*Bà Ngô Thị Mão, mẹ Liệt sĩ Lê Bá Loan
Sau gần nửa thế kỷ, nhờ chiến dịch “500 ngày đêm” và kết quả giám định ADN, gia đình đã xác định được phần mộ của liệt sĩ. Với bà Mão, đây là niềm an ủi lớn sau nhiều năm mòn mỏi chờ đợi.
“Cháu đang học cấp ba, còn cả tương lai phía trước nhưng đã xung phong đi bộ đội rồi không may nằm lại chiến trường. Từ ngày nhận tin cháu hy sinh, gia đình luôn đau xót. Bố mẹ mất một đứa con là đau xót một đứa con”, bà Mão nghẹn ngào kể.
Anh Lê Bá Hồ, em trai liệt sĩ, cho biết gia đình đã nhiều năm tìm kiếm phần mộ người anh hy sinh tại biên giới phía Bắc. Khi nhận tin anh hy sinh, cả nhà suy sụp; người cha thường chiều chiều ra cổng ngóng con trở về.
Giám định ADN xác định chính xác phần mộ Liệt sĩ
Qua nhiều nguồn tin, gia đình tìm kiếm phần mộ tại Cao Bằng và biết có một ngôi mộ mang tên Lê Bá Loan ở khu vực Trà Lĩnh. Tuy nhiên, tại nghĩa trang Hòa An cũng có phần mộ trùng họ tên, quê quán và ngày tháng năm sinh, khiến gia đình băn khoăn, đề nghị cơ quan chức năng xác minh.
Thông qua chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”, tám anh chị em trong gia đình được lấy mẫu ADN. Kết quả xác định phần mộ tại Trà Lĩnh chính là nơi an nghỉ của liệt sĩ Lê Bá Loan.
Gia đình dự định đưa hài cốt liệt sĩ về nghĩa trang quê nhà trước cuối năm, để người mẹ già được nhìn thấy con trở về, đồng thời thuận tiện cho con cháu thăm viếng, thắp hương vào những dịp lễ, Tết.
Theo báo cáo của xã Vạn Phú, địa phương đang đẩy mạnh lấy mẫu ADN phục vụ xác định danh tính, quy tập hài cốt liệt sĩ trong chiến dịch “500 ngày đêm”. Xã đã phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thái Nguyên khai quật, lấy mẫu phục vụ xác định danh tính 11 liệt sĩ chưa rõ thông tin tại các nghĩa trang Vạn Phú và Vạn Thọ (cũ).
Ông Đặng Công Bằng, Phó trưởng Phòng Văn hóa – Xã hội xã Vạn Phú, cho biết thời gian tới, địa phương tiếp tục tuyên truyền, vận động thân nhân liệt sĩ lấy mẫu ADN, phối hợp với lực lượng Công an bổ sung dữ liệu vào kho dữ liệu ADN quốc gia.
Theo ông Bằng, việc xác định chính xác danh tính hài cốt liệt sĩ Lê Bá Loan mang lại niềm vui lớn cho gia đình và thắp lên hy vọng cho những thân nhân đang mong chờ kết quả tương tự. Địa phương sẽ tiếp tục vận động những gia đình chưa lấy mẫu, nhất là các trường hợp chưa biết thông tin hoặc đang làm ăn xa, để bổ sung dữ liệu phục vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.
Hài cốt Liệt sĩ được trở về quê hương
Được sự quan tâm, giúp đỡ của các cấp chính quyền, cơ quan chức năng của hai tỉnh Thái Nguyên và Cao Bằng, Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam, tấm lòng hảo tâm của thầy lang Bính đã trực tiếp giúp đỡ gia đình, cất bốc, đưa hài cốt Liệt sĩ Lê Bá Loan từ Nghĩa trang Liệt sĩ xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng về quê nhà để làm lễ truy điệu và an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Vạn Phú, tỉnh Thái Nguyên.

* Quang cảnh Lễ đón nhận, truy điệu hài cốt Liệt sĩ Lê Bá Loan
Lễ đón nhận, truy điệu và an táng hài cốt Liệt sĩ Lê Bá Loan được Đảng ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ và các cơ quan chức năng của xã Vạn Phú cùng Nhân dân địa phương, thân nhân Liệt sĩ tổ chức trọng thể vào ngày 17/11/2026. Tham dự buổi Lễ có đoàn cán bộ Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam do Trung tướng Trần Tấn Hùng, Phó chủ tịch Thường trực Hội làm trưởng đoàn; đại diện Hội Cựu chiến binh tỉnh Thái Nguyên và lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND… cùng đông đảo nhân dân trong xã Vạn Phú.

* Các đại biểu dự Lễ đón nhận, truy điệu hài cốt Liệt sĩ Lê Bá Loan
Tại buổi Lễ, đại diện gia đình Liệt sĩ đã cảm ơn lãnh đạo Đảng, Nhà nước các cấp, các ngành với chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ” và chính trong chiến dịch này gia đình đã nhận được danh tính Liệt sĩ Lê Bá Loan yên nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng. Cảm ơn Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và Ban Quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ xã Trà Lĩnh, tỉnh Cao Bằng đã tận tâm giữ gìn, hương khói cho phần mộ của Liệt sĩ trong suốt những năm tháng qua, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi để gia đình hoàn tất thủ tục cất bốc, di chuyển hài cốt liệt sĩ: cảm ơn các cơ quan chức năng, Sở Nội vụ hai tỉnh Thái Nguyên và Cao Bằng đã tận tình hướng dẫn, hỗ trợ hồ sơ, thủ tục pháp lý giúp hành trình đưa Liệt sĩ về quê hương được suôn sẻ, an toàn. Cảm ơn Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam, Ban Chỉ huy Quân sự, Công an xã, các ban, ngành, đoàn thể xã Vạn Phú cùng Ban Tổ chức Lễ đón nhận và an táng hài cốt Liệt sĩ Lê Bá Loan, Chi bộ, Ban công tác mặt trận, cơ sở xóm Mây đã dành thời gian và công sức để tổ chức Lễ đón nhận, truy điệu và an táng Liệt sĩ Lê Bá Loan một cách trang nghiêm, trọng thể, đúng nghi thức của Quân đội và địa phương. Đặc biệt là cảm ơn Hội hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam và tấm lòng hảo tâm của thầy lang bính đã trực tiếp giúp đỡ gia đình, đón hài cốt liệt sỹ Lê bá Loan với chuyến xe không đồng; cùng các đồng chí, đồng đội các đồng chí cựu chiến binh, họ hàng nội ngoại, bà con lối xóm gần xa và đoàn nhạc hiếu đã đến giúp việc và thắp nén tâm nhang, chia sẻ niềm xúc động và tiễn đưa Liệt sĩ về nơi an nghỉ cuối cùng.

*Đoàn công tác Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam do Trung tướng Trần Tấn Hùng, Phó chủ tịch Thường trực làm trưởng đoàn dâng hương tưởng nhớ Liệt sĩ Lê Bá Loan.
Thế là sau gần nửa thế kỷ chờ đợi, người mẹ 95 tuổi đã được đón hài cốt đứa con thân yêu trở về quê hương. Trường hợp liệt sĩ Lê Bá Loan cho thấy ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”. Mỗi kết quả giám định ADN giúp trả lại danh tính, quê hương và nơi an nghỉ cho những người đã hy sinh vì Tổ quốc, góp phần xoa dịu nỗi đau, thực hiện mong mỏi của các gia đình Liệt sĩ sau nhiều năm chờ đợi.
Bài và ảnh: BAN TUYÊN TRUYỀN
