Năm 1966 -trước sức mạnh tiến công vũ bão của quân và dân Miền Nam, chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ ngụy có nguy cơ sụp đổ hoàn toàn, để cứu vãn tình thế thất bại, đế quốc Mỹ buộc phải thay đổi chiến lược chiến tranh từ “chiến tranh đặc biệt” chuyển sang chiến lược “chiến tranh cục bộ”, ồ ạt đưa quân viễn chính Mỹ vào tham chiến và phát động cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân đối với Miền Bắc, tổ chức những cuộc hành quân quy mô lớn đánh phá cơ sở cách mạng và tàn sát đồng bào Miền Nam, gây ra bao đau thương, tang tóc cho nhân dân cả hai miền Nam Bắc.
*Lễ thắp hương và bàn giao hài cốt Liệt sĩ Nguyễn văn Chức tại đài tưởng niêm tỉnh Long An (Tây Ninh )
Không thể yên lòng trước cảnh quê hương đất nước bị giặc xâm lăng, giày xéo. Chàng trai Nguyễn Văn Chức, quê ở xã Vĩnh Kiên, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái (nay là tỉnh lào Cai) đã hăm hở viết đơn tình nguyện lên đường tòng quân giết giặc, nơi gia đình anh sinh sống vốn là một mảnh đất núi rừng Tây Bắc xa xôi, hẻo lánh, hoàn cảnh gia đình rất khó khăn, xong trước hoài bão được cầm súng đánh giặc của anh, cha mẹ anh cùng gia đình đã động viên và tiễn anh lên đường với một mong muốn anh đi “chân cứng, đá mềm”, và mong ước sau khi tan giặc sẽ được đón anh về trong vinh quang…
*Đảng Bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Vĩnh Kiên, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái (nay là tỉnh lào Cai) chào đón liệt sĩ Nguyễn Văn chức trở về quê hương
Từ đó, khi được đứng trong hàng ngũ của những người chiến sĩ quân đội nhân dân, với một thời gian huấn luyện cấp tốc, cuối năm 1966 anh cùng đồng đội hành quân vào Nam và được biên chế vào đơn vị chiến đấu KB, tại mặt trận thuộc địa bàn tỉnh Long An, một trong những chiến trường vô cùng ác liệt. Suốt gần 3 năm tham gia nhiều trận đánh cùng đơn vị, lập nhiều chiến công hiển hách, giải phóng một vùng rộng lớn tại địa bàn tỉnh Long An, mở rộng căn cứ cách mạng, giải phóng nhân dân khỏi sự kìm kẹp, áp bức của Mỹ ngụy, làm cơ sở vững chắc cho cách mạng phát triển giành thắng lợi toàn diện, giải phóng Miền Nam, thống nhất đất nước sau này.
Tháng 01/1969, trong một trận công đồn vào căn cứ Mỹ ngụy tại trung tâm tỉnh Long An, sau gần 4 giờ chiến đấu, giành giật từng tấc đất, từng mét giao thông hào, từng hỏa lực địch, anh đã anh dũng hy sinh trước ổ đề kháng cuối cùng của địch, mà chỉ còn 30 phút nữa thôi lá cờ giải phóng đã tung bay trên nóc đồn chỉ huy của địch. Vô cùng thương xót trước sự hy sinh anh dũng của anh và các đồng đội khác đơn vị đã làm trọn nghĩa tình đưa anh về an nghỉ tại nghĩa trang tỉnh Long An. 60 năm một hành trình trên 1/2 thế kỷ, từ lúc gác bỏ những ước mơ tuổi trẻ, gác lại bút nghiên, từ biệt cha mẹ, anh em họ hàng, quê hương ra đi cầm súng đánh giặc, chẳng một lần thăm quê, khi ngã xuống tuổi đời còn xanh, 57 năm anh được mảnh đất Long An ôm ấp, che chở, được chính quyền và nhân dân Long An ngày ngày hương khói tiếc thương và kính trọng.
Nơi quê hương, cha mẹ anh là ông Nguyễn Văn Chuyên và bà Nguyễn Thị Phúc ngày ngày ngóng tin con từ tuyến lửa, chẳng một dòng thư chẳng một tin tức vì cách trờ, vì chiến tranh. Rồi tấm giấy báo tử của đơn vị gửi về năm 1972 báo tin anh đã hy sinh tại mặt trận phía Nam, bố mẹ anh vẫn biết rằng con mình có thể hy sinh vì đất nước như bao người thanh niên khác nhưng khi tấm giấy báo tử được chuyển về làm ông bà đau đớn đến tột độ, mẹ anh đã khóc ròng rã mấy tháng trời. Từ đó bố mẹ anh và cả gia đình mong muốn một ngày nào đó đón rước hài cốt của anh về nơi quê hương, nhưng chiến tranh, đường sá xa xôi cách trở, do hoàn cảnh gia đình khó khăn nên ước mơ đó cứ dần trôi theo năm tháng, thế rồi sức khỏe, tuổi tác đã không cho ông bà được nhìn thấy hình hài đứa con của mình sau bao năm xa cách, trước lúc về mới tổ tiên bố mẹ anh dặn lại các con cháu dù hoàn cảnh thế nào cũng cố gắng đưa hài cốt của anh về an nghỉ nơi quê nhà…
*Ông Đồng Quang Hưng Chủ tịch hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai bàn giao hài cốt liệt sĩ cho chính quyền địa phương và gia đình thân nhân liệt sĩ
Thực hiện lời di nguyện đó, chị Nguyễn Thị Minh Hạnh là cháu ruột của liệt sĩ Nguyễn Văn Chức đã làm đơn đề nghị được sự giúp đỡ của Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai. Thấu hiểu và chia sẻ với nguyện vọng và hoàn cảnh của gia đình, Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai đã phối hợp với Văn phòng đại diện Hội hỗ trợ gia đình liệt sỹ Việt Nam, Sở Nội vụ hai tỉnh Lào Cai, Long An và Ban quản lý nghĩa trang tỉnh Long An hoàn thiện các thủ tục cần thiết theo quy định nhà nước cho việc cất bốc, di chuyển hài cốt liệt sĩ.
Sáng ngày 10/6/2026, với sự giúp đỡ nhiệt tình, trách nhiệm của Văn phòng đại diện khu vực phía Nam Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam trực tiếp là bà Trương Thị Hạnh, Ủy viên Ban Thường vụ Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam, Trưởng Đại diện Văn phòng khu vực phía Nam cùng anh em hội viên, tình nguyện viên, cựu chiến binh tỉnh Long An, Ban quản lý nghĩa trang và tập thể lãnh đạo Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai đã thực hiện các nghi thức cần thiết theo tập quán của dân tộc để cất bốc hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Chức một cách chu đáo, trước khi đưa anh lên xe tạm biệt nơi anh đã yên nghỉ 57 năm, hài cốt của anh đã được trân trọng đưa vào đài tưởng niệm liệt sĩ tỉnh Long An để tổ chức các nghi lễ, để cán bộ và nhân dân tỉnh Long An đến thắp hương tri ân người con thân yêu của Miền Bắc đã chiến đấu, hy sinh trên mảnh đất quê hương Long An với tấm lòng biết ơn và xúc động.
Sau 2 ngày đêm, liên tục vượt qua gần 2.000 km, chuyến xe chở hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Chức đã về tới quê hương Yên Bái, cấp ủy, chính quyền và hàng ngàn người dân, các cháu thanh niên, thiếu niên nhi đồng cầm cờ đỏ sao vàng đứng hàng dài hai bên đường chào đón anh, chào đón người anh hùng của quê hương trở về sau 60 năm xa cách. Lễ đón nhận lễ viếng và truy điệu, an táng anh được cấp ủy chính quyền địa phương, các đoàn thể nhân dân, gia đình anh được tổ chức trang trọng, trang nghiêm bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, sự tri ân đối với cống hiến của anh cho quê hương, đất nước.
Vậy là từ nay, sau hành trình 60 năm xa cách liệt sĩ Nguyễn Văn Chức đã có thể thanh thản và yên nghỉ trên mảnh đất chôn rau, cắt rốn của mình.
Liệt sĩ Nguyễn Văn Chức trở về sau hành trình 60 năm xa cách, không thể không nói đến hành trình gần 4.000 km đi, về được gia đình anh Bùi Văn Lượng (LƯỢNG MƯỜNG TV) cư trú tại Quảng Lạc, Nho Quan, Ninh Bình đã giúp đỡ công đức một chuyến xe 0 đồng, với tấm lòng tận tụy, nhiệt tình và rất đáng trân trọng. Xin được bày tỏ tấm lòng cảm ơn anh và gia đình của anh thật nhiều, đóng góp của anh đã góp phần làm nguôi ngoài nỗi đau chiến tranh đã đè nặng nhiều năm qua tại gia đình thân nhân liệt sĩ Nguyễn Văn Chức, mong anh tiếp tục đồng hành cùng Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai để giúp đỡ nhiều hơn nữa các gia đình thân nhân liệt sĩ có hoàn cảnh khó khăn thực hiện những ước mơ đón liệt sĩ về quê hương.
Thông qua bài viết này, xin thay mặt Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ tỉnh Lào Cai, cấp ủy, chính quyền xã Cảm Nhân và gia đình thân nhân liệt sĩ Nguyễn Văn Chức gửi tới anh Nguyễn Yên Sơn, nguyên Tỉnh ủy viên, Chánh Thanh tra tỉnh Khánh Hòa, anh và gia đình đã nhiều lần giúp đỡ nơi ăn, nghỉ cho các chuyến đi đưa, đón hài cốt liệt sĩ trở về quê hương. Tấm lòng tri ân của ảnh đã thể hiện đạo lý dân tộc Việt Nam “uống nước, nhớ nguồn”, “đền ơn, đáp nghĩa”.
Bài và ảnh: Đồng Quang Hưng