Tại phường Điện Bàn Đông ( TP Đà Nẵng) gần như gia đình nào cũng có người thân là Liệt sĩ, thương binh, người có công cách mạng. Nơi đây hiện có 3.533 Liệt sĩ và 1.001 Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Nơi ghi dấu những năm tháng kiên cường
Trong Nhà bia tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ, ở phường Điện Bàn Đông (Đà Nẵng), ông Nguyễn Văn Phước (69 tuổi, trú phường Điện Bàn Đông) lặng lẽ đưa tay lần theo những dòng chữ vàng khắc trên tấm bia đá. Dòng tên trải dài từ đầu đến cuối, mỗi tên là một cuộc đời, một gia đình, sự hy sinh cho Tổ Quốc.
Theo đại diện phường Điện Bàn Đông, qua hai cuộc kháng chiến, toàn phường có 3.533 Liệt sĩ, 1.001 người mẹ đã được Nhà nước phong tặng, truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Hiện nay, toàn phường có 16 Bà mẹ Việt Nam anh hùng còn sống.
*Trong danh sách Liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng tại Đài tưởng niệm phường Điện Nam Bắc (cũ), có hàng trăm người quê Cẩm Sa (Ảnh: Hoài Sơn).
Những con số ấy khiến bất kỳ ai cũng phải lặng người. Với người dân ở đây, đó không chỉ là những thống kê, mà là ký ức được lưu giữ trong từng mái nhà, bàn thờ và câu chuyện truyền lại qua nhiều thế hệ về quê hương anh hùng của mình.
Phường Điện Bàn Đông hôm nay được hình thành từ những địa phương từng là căn cứ cách mạng kiên cường, trong đó có phường Điện Nam Bắc trước đây. Riêng các địa danh Cẩm Sa, Bình Ninh và thôn 2A (thuộc Điện Nam Bắc cũ) đã có số lượng Liệt sĩ và Mẹ Việt Nam anh hùng đặc biệt lớn.
Trong đó, khối phố Cẩm Sa là một trong những vùng đất giàu truyền thống cách mạng với 503 Liệt sĩ, hơn 100 Mẹ Việt Nam anh hùng. Đây cũng là quê hương của 5 vị tướng như: Thượng tướng Lê Thế Tiệm, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an; Trung tướng Nguyễn Văn Thảng, nguyên Chính ủy Quân khu 5; Thiếu tướng Phạm Bân, Anh hùng Lực lượng vũ trang, nguyên Tỉnh đội trưởng Quảng Nam – Đà Nẵng; Thiếu tướng Trần Đối, Anh hùng Lực lượng vũ trang, nguyên Phó Tư lệnh Mặt trận 479 và Thiếu tướng tình báo Phạm Mai.
*Nhà truyền thống khối phố Cẩm Sa, ở giữa là tấm bia ghi danh Liệt sĩ và Bà mẹ Việt Nam anh hùng, bên phải là ảnh chân dung 5 vị tướng quê Cẩm Sa (Ảnh: Hoài Sơn).
Từng trải qua những năm tháng kháng chiến, ông Trần Quốc Dũng, Trưởng khối phố Cẩm Sa, vẫn nhớ như in đêm mùng 8 tháng Chạp năm Mậu Thân 1968. “Pháo từ Cồn Khe dội xuống như trút” là câu mà ông Dũng dùng để miêu tả lại sự khốc liệt của chiến tranh. Gia đình ông Dũng có 15 Liệt sĩ, bà nội là Mẹ Việt Nam anh hùng, mẹ ông là thương binh. Bản thân ông từng chiến đấu ở Campuchia, thương binh hạng 3.
Trong ngôi nhà thờ giữa khối phố Cẩm Sa, ông Nguyễn Văn Phước (69 tuổi) chậm rãi thắp nén hương lên bàn thờ. Gia đình ông có 14 Liệt sĩ và 4 người được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng.
“Nội tôi, mẹ tôi, cô ruột và thím đều là Mẹ Việt Nam anh hùng, 3 anh ruột của tôi, 1 người là Trung tướng, 2 người đã hy sinh. Nhưng ở làng tôi đó vẫn chưa phải là đặc biệt”, ông Phước nói rồi trầm ngâm nhìn lên bàn thờ. Trong số những người thân đã ngã xuống, đến nay gia đình ông vẫn còn 2 người chưa tìm được hài cốt.
Ông Phước kể ở Cẩm Sa khi chiến tranh đi qua gần như nhà nào cũng có người thân là Liệt sĩ, thương binh, người có công với cách mạng. “Khu phố của tôi đi đâu cũng gặp người từng mất mát do chiến tranh. Gặp ai cũng có thể là người thân của Liệt sĩ, con cháu của các Mẹ Việt Nam anh hùng. Nói vui là “ra ngõ gặp anh hùng”, nhưng đó là sự thật của quê hương này”, ông Phước chia sẻ.
*Ông Phước thắp hương cho người thân của mình đã hy sinh vì đất nước (Ảnh: Hoài Sơn).
Hàng năm cứ đến ngày 27/7, nhà nhà ở Cẩm Sa làm mâm cỗ, con cháu từ xa trở về dâng hương, tưởng nhớ những người con của làng đã ngã xuống. Những gia đình không còn người thân cũng được hàng xóm thắp hương, làm giỗ thay. “Chúng tôi tổ chức giỗ chung vào ngày 27/7 để tưởng nhớ những người đã hy sinh vì Tổ Quốc”, ông Phước nói.
Ký ức lịch sử hào hùng luôn được gìn giữ
Rời nhà thờ, ông Phước dẫn chúng tôi đến Nhà bia tưởng niệm 7 Liệt sĩ – dũng sĩ Điện Nam. Dừng trước tấm bia ghi lại trận chiến ngày 19/1/1972, ông Phước chậm rãi đọc từng dòng chữ để kể về câu chuyện lịch sử của làng. Hôm đó, một tiểu đoàn địch với xe tăng, pháo binh, trực thăng, ca nô yểm trợ bất ngờ tràn vào địa phương. Bị bao vây tứ phía, 7 cán bộ và du kích địa phương đã kiên quyết bám trụ, chiến đấu đến cùng, tiêu diệt 47 tên địch, bắn cháy xe tăng, hạ trực thăng HU1A, các chiến sĩ đã anh dũng hy sinh.
*Ông Phước thắp hương tại Nhà bia tưởng niệm 7 Liệt sĩ – dũng sĩ Điện Nam (Ảnh: Hoài Sơn).
Một trong 7 dũng sĩ có Liệt sĩ Nguyễn Thảng (anh ruột của ông Phước), cũng là em của Trung tướng Nguyễn Văn Thảng. Ông Phước đưa tay chạm nhẹ vào dòng chữ khắc tên anh mình trên bia đá rồi nói khẽ: “Anh ấy nằm lại ngay trên mảnh đất mình sinh ra nhưng để lại cho quê hương một ký ức hào hùng”.
Dẫn chúng tôi đến Nhà truyền thống khối phố Cẩm Sa, tấm bia ghi danh liệt sỹ và Mẹ Việt Nam anh hùng được đặt trang trọng trong gian thờ chính. Ở giữa là lá cờ Tổ Quốc và tượng Bác Hồ. Nhìn những dòng chữ nối dài trên bia đá, ông Phước chia sẻ gần như năm nào nơi đây cũng được bổ sung thêm tên của các liệt sỹ sau khi hoàn thiện hồ sơ chính sách.
*Cán bộ và nhân dân thôn Cẩm Sa – nay là khối phố Cẩm Sa được trao tặng Huân Chương giải phóng hạng Ba (Ảnh: Hoài Sơn).
Theo UBND phường Điện Bàn Đông, trong những năm chiến tranh, các địa phương thuộc phường hôm nay là vùng rất ác liệt, địch lập vành đai, tập trung mọi thủ đoạn chiến tranh, sử dụng các loại vũ khí và phương tiện hiện đại nhằm tiêu diệt phong trào cách mạng.
Song với truyền thống quật khởi, ý chí kiên cường của quân và dân ta, phong trào cách mạng địa phương luôn được giữ vững, ngày càng phát triển sâu rộng, góp phần cho thắng lợi của công cuộc bảo vệ Tổ Quốc. Tuy vậy, chiến tranh cũng để lại rất nhiều đau thương trên mảnh đất Điện Bàn Đông.
Nối tiếp truyền thống anh hùng, trong nhiều năm qua chính quyền địa phương đã chăm lo, đẩy mạnh phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” bằng những việc làm thiết thực như phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng còn sống, xây nhà tình nghĩa, sửa chữa nghĩa trang Liệt sĩ, nhà bia ghi danh, thực hiện chính sách đối với người có công.
Theo Báo Dân Trí