Trong những ngày mưa nắng thất thường, cán bộ, chiến sĩ Đội K76, Bộ CHQS TP Đồng Nai vẫn bám địa bàn, kiên trì tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (HCLS). Ở những khu vực từng diễn ra chiến tranh, mỗi mét đất được đào lên là thêm một cơ hội đưa đồng đội trở về.
Vào mùa mưa, công việc tìm kiếm HCLS vốn đã khó khăn càng thêm vất vả. Đất nhão, hố đào dễ sạt lở, nhiều vị trí bị cây cối, lớp đất mới và các công trình dân sinh phủ lên. Có những ngày vừa bắt đầu công việc, trời đã đổ mưa; khi mưa tạnh, cái nắng oi bức lại khiến mặt đất nhanh chóng trở nên khô cứng.
Tại khu vực sân bay Lộc Ninh (phường Lộc Ninh) và bệnh viện Lộc Tấn (xã Lộc Tấn), cán bộ, chiến sĩ Đội K76 cẩn trọng khảo sát từng vị trí, đối chiếu thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh với dấu vết còn lại trên thực địa. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, bởi không phải thông tin nào cũng còn nguyên vẹn sau hàng chục năm chiến tranh.
Thượng tá Tống Ngọc Trường, Chính trị viên Đội K76 cho biết: “Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đơn vị luôn nhận được sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của thủ trưởng Bộ CHQS thành phố; sự phối hợp của cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan, ban, ngành. Đặc biệt, thông tin từ các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân là nguồn tư liệu rất quan trọng giúp đơn vị xác định hướng tìm kiếm”.
Từ những thông tin đó, Đội K76 tổ chức khảo sát, xác minh, mở rộng phạm vi và triển khai lực lượng theo từng khu vực. Mỗi dấu hiệu dù nhỏ cũng được kiểm tra cẩn thận. Có vị trí phải đào sâu, mở rộng nhiều hướng mới có thể xác định chính xác nơi an táng liệt sĩ. Vào trung tuần tháng 8-2026, ở khu vực sân bay Lộc Ninh và bệnh viện Lộc Tấn sau nhiều ngày tìm kiếm, đội đã quy tập được 18 bộ HCLS. Hiện tại, 18 bộ HCLS đã được bàn giao cho Sở Nội vụ để thực hiện các thủ tục theo quy định và tổ chức lễ truy điệu, an táng trang trọng, đúng nghi thức.
Đại úy Đinh Hoàng Phú, Phân đội trưởng Đội K76 chia sẻ: “Khi tìm thấy các anh, lòng chúng tôi rưng rưng. Mỗi bộ HCLS được tìm thấy là một lần người con đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc được trở về với quê hương, đất nước. Đó cũng là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã ngã xuống”.
* Các chiến sĩ Đội K76 đang gom tìm xương và di vật của Liệt sĩ
Trong hành trình tìm kiếm HCLS, xác định được nơi an táng đã khó, xác định đúng danh tính liệt sĩ càng khó hơn. Thời gian làm phai mờ nhiều dấu tích, hồ sơ chiến tranh không phải lúc nào cũng đầy đủ, trong khi địa hình, cảnh quan đã thay đổi. Vì vậy, mỗi thông tin do nhân chứng và nhân dân cung cấp đều có thể trở thành một mắt xích quan trọng.
Đó có thể là ký ức về một trận đánh, vị trí đơn vị từng đóng quân, một khu vực có đồng đội hy sinh hoặc một địa điểm từng được chôn cất tạm thời. Những thông tin tưởng như đơn giản ấy, qua xác minh và đối chiếu với hồ sơ, bản đồ, thực địa, có thể giúp lực lượng tìm kiếm thu hẹp phạm vi và xác định vị trí cần khảo sát.
Thượng tá Tống Ngọc Trường cho biết: “Đội K76 mong muốn tiếp tục nhận được sự phối hợp của các cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử và nhân dân trong cung cấp thông tin về nơi hy sinh, nơi an táng các liệt sĩ. Mỗi thông tin được cung cấp đều mở thêm một hy vọng để tìm kiếm đồng đội. Mới đây, Đội K76 đã tìm thấy thêm được 2 bộ HCLS, trong đó 1 bộ tại Sân bay Lộc Ninh, thuộc khu phố 1, phường Lộc Ninh và 1 bộ tại thôn Lộc Hiệp, xã Lộc Quang, TP Đồng Nai”.
Chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, nhưng với những người làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập HCLS, cuộc chiến đưa đồng đội trở về vẫn chưa kết thúc. Những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Đội K76 trên các địa bàn từng là chiến trường hôm nay chính là sự tiếp nối lời thề trách nhiệm với những người đã nằm lại vì Tổ quốc.
Mỗi bộ HCLS được tìm thấy là thêm một gia đình được khép lại hành trình chờ đợi. Mỗi danh tính được xác định là thêm một người con trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình. Vì thế, dù còn nhiều khó khăn phía trước, cán bộ, chiến sĩ Đội K76 vẫn tiếp tục bám địa bàn, tìm kiếm với sự kiên trì và lòng biết ơn. Đưa các liệt sĩ trở về với đất mẹ không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là trách nhiệm chính trị, tình cảm và đạo lý của hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Tin và ảnh: Nguyễn Duy Hiển
(Ấp Tân Hưng, xã Tân Lợi, TP Đồng Nai)