Sau khi khởi đăng hai kỳ phóng sự Chiến dịch của trái tim và trách nhiệm (số 29-30/2026), chúng tôi nhận được nhiều phản hồi của độc giả bày tỏ sự đánh giá cao về ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc của “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ” (Chiến dịch 500 ngày đêm). Trò chuyện với Nhân Dân cuối tuần, Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình Liệt sĩ Việt Nam chia sẻ về những nỗ lực đưa các Anh hùng Liệt sĩ trở về với quê hương, gia đình; thực hiện trọn vẹn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc.
*Đại tá Phan Sỹ Thao, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam
– Thưa ông, trong suốt những năm tháng qua, Nhà nước đã tổ chức nhiều hoạt động tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Xin ông nhìn nhận về những điểm mới trong việc tổ chức, triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm?
– Trong bối cảnh cả nước hướng đến kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ Việt Nam (27/7/1947 – 27/7/2027), việc Chính phủ phát động Chiến dịch 500 ngày đêm mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện trách nhiệm, đạo lý và lòng biết ơn của dân tộc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Chiến dịch này góp phần giáo dục truyền thống cho mọi thế hệ, nhất là thế hệ trẻ ngày nay về sự hy sinh xương máu của các Anh hùng liệt sĩ. Đúng là lâu nay công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ luôn được tiến hành thường xuyên, liên tục nhưng theo các kế hoạch, đề án riêng lẻ. Đến nay, với Chương trình 500 ngày đêm, công việc ấy được triển khai đồng bộ, rộng khắp trong cả nước (trong đó các cơ quan chức năng, lực lượng quân đội, lực lượng công an là nòng cốt), Chiến dịch huy động được sức mạnh của toàn xã hội, các tổ chức chính trị-xã hội và cả nước đồng lòng vào cuộc mạnh mẽ.
– Để thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng này, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đã cụ thể hóa các chương trình như thế nào, thưa ông?
– Với tinh thần rất khẩn trương, ngay sau khi Chính phủ phát động Chiến dịch 500 ngày đêm, Chủ tịch Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đã có Công văn số 170/CV-HTGĐLS ngày 14/5/2026 gửi tất cả các tổ chức xã hội trên toàn quốc hưởng ứng chiến dịch với các nội dung, chỉ tiêu hoạt động rất cụ thể, tập trung vào công tác tuyên truyền, thu thập, khớp nối đính chính thông tin trên bia mộ liệt sĩ, hỗ trợ các gia đình liệt sĩ đưa hài cốt liệt sĩ về quê hương yên nghỉ…
Là một tổ chức xã hội với tôn chỉ mục đích hoạt động là tôn vinh và tri ân các Anh hùng liệt sĩ, gia đình liệt sĩ, hơn 16 năm qua kể từ ngày được thành lập, Hội và các tổ chức Hội trong cả nước đã vượt qua những khó khăn, thách thức với tâm huyết và cách làm khoa học để hỗ trợ tìm và xác định danh tính hơn 1.279 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng và giám định ADN. Hỗ trợ 1.800 lượt thân nhân liệt sĩ đưa hài cốt liệt sĩ về quê hương. Từ năm 2024, Hội đã ký hợp đồng thỏa thuận với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam về vận chuyển hài cốt liệt sĩ bằng tàu hỏa và miễn phí cho nhiều thân nhân đi cùng từ miền nam ra bắc và chiều ngược lại. Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam các tỉnh Đồng Nai, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh đã có nhiều cố gắng trong công tác hỗ trợ thân nhân liệt sĩ từ miền bắc vào đưa hài cốt liệt sĩ về quê như: Đón tiếp, bố trí nơi ăn ở đi lại, hỗ trợ thủ tục và tổ chức cất bốc, di dời hài cốt liệt sĩ ra ga Sài Gòn để đưa về quê an táng. Từ nhu cầu thực tế, Văn phòng đại diện phía nam và một số Hội phía bắc đã thành lập Câu lạc bộ xe Hỗ trợ gia đình liệt sĩ do các nhà xe và các cộng tác viên, tình nguyện viên tham gia. Các Hội địa phương đã có sự phối hợp chặt chẽ từ khâu cất bốc di dời hài cốt liệt sĩ đến việc đón hài cốt liệt sĩ về quê cùng địa phương và gia đình tổ chức truy điệu, an táng với tinh thần tận tình, chu đáo. Nếu tính từ năm 2024 đến nay, các tổ chức Hội đã hỗ trợ đưa 353 hài cốt liệt sĩ về quê hương yên nghỉ (trong đó có 97 hài cốt liệt sĩ vận chuyển bằng tàu hỏa).
– Thưa ông, chiến tranh đã lùi xa hơn 50 năm, lúc này Chiến dịch 500 ngày đêm phải đối diện với những thách thức lớn như thế nào?
– Chiến dịch đã và sẽ gặp rất nhiều khó khăn, gian khổ, nhất là đối với các lực lượng tham gia trực tiếp. Xin nhắc lại, cả nước ta hiện còn 175 nghìn liệt sĩ chưa tìm thấy mộ, hơn 300 nghìn liệt sĩ được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính. Với khối lượng công việc lớn, thời gian càng trôi xa, việc thu thập thông tin ngày càng khó khăn do các nhân chứng lịch sử giờ đây tuổi đã cao, trí nhớ giảm sút, địa hình chiến trường xưa thay đổi quá nhiều. Các mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ đã bị phân hủy nhiều, khó khăn trong giám định ADN, chưa kể đến việc lấy mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ.
Khó khăn thế, nhưng chúng ta vẫn phải làm với quyết tâm cao nhất. Vì vậy, trước tiên cần phải thống nhất về nhận thức việc tìm kiếm quy tập, xác định danh tính liệt sĩ là mệnh lệnh của trái tim với những người con đã hy sinh vì Tổ quốc. Thứ hai, không được làm theo kiểu “phong trào, thành tích” mà phải tổ chức thực hiện một cách khoa học, bài bản. Phải huy động nguồn lực và những thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến nhất về công nghệ giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Thứ ba, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, lan tỏa nghĩa cử cao đẹp tới mọi người dân; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, ngăn ngừa tiêu cực trong thực thi nhiệm vụ thiêng liêng này (vì thực tế những năm qua có xuất hiện những hiện tượng đau lòng, làm tổn thương đến thân nhân liệt sĩ).
*Tổng công ty Đường sắt Việt Nam phối hợp đưa hài cốt Liệt sĩ về với quê hương.
– Trước nhiều khó khăn như vậy, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam có những giải pháp gì cho công việc giàu ý nghĩa này, thưa ông?
– Hội và các tổ chức hội đã có nhiều giải pháp cho công việc này. Trước hết, với công tác thu thập, khớp nối đính chính thông tin trên bia mộ liệt sĩ, chúng tôi khai thác từ nhiều nguồn, trong đó thông tin từ gia đình liệt sĩ, các Ban liên lạc truyền thống, các cựu chiến binh, cơ quan, đơn vị quân đội… Những năm gần đây, Hội có làm việc với Viện Hòa bình Hoa Kỳ, Cựu chiến binh Mỹ và một số trường đại học (Mỹ) để khai thác thông tin về liệt sĩ. Năm 2024, nhóm cựu chiến binh Mỹ đã cung cấp 21 tập hồ sơ về mộ chôn tập thể liệt sĩ, Hội đã báo cáo và gửi 21 tập hồ sơ tài liệu này tới Ban chỉ đạo Quốc gia 515. Với tài liệu này, Đội quy tập K72 – Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bình Phước (cũ) đã khai quật tại sân bay Lộc Ninh và phát hiện, tìm thấy 105 hài cốt liệt sĩ chôn tập thể.
– Hội vừa tổ chức Hội nghị lần thứ 2 khóa IV thành công. Xin ông chia sẻ một số điểm nhấn trong hoạt động tri ân tới đây của Hội?
– Tại Hội nghị được tổ chức ngày 14/7 vừa qua, Ban Chấp hành Hội đã thống nhất thông qua nội dung chương trình hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh- Liệt sĩ từ nay đến tháng 7/2027. Theo đó, các tổ chức hội sẽ triển khai đồng bộ nhiều hoạt động tuyên truyền và tri ân trên phạm vi cả nước. Hội đã phát động Chương trình tri ân liệt sĩ với chủ đề “Gọi tên những vì sao đất nước” qua ứng dụng app thiện nguyện số TK 2707; Tổ chức cuộc thi viết “Gương sáng tri ân”, Chương trình tri ân “Xuyên Việt”; Chương trình trở lại chiến trường xưa tri ân đồng đội; phối hợp tổ chức triển lãm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ…
Chương trình tri ân liệt sĩ 2026 với chủ đề “Gọi tên những vì sao đất nước”, từ ngày 11/6 đến 10/9/2026 năm nay đặt mục tiêu huy động từ ba đến năm tỷ đồng. Nguồn kinh phí sẽ được sử dụng để hỗ trợ giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đưa các liệt sĩ về quê hương, xây dựng nhà tình nghĩa và chăm lo thân nhân gia đình liệt sĩ có hoàn cảnh khó khăn. Đây là năm thứ ba chương trình được triển khai, thay thế chương trình nhắn tin qua Cổng Thông tin điện tử nhân đạo Quốc gia 1400 trước đây. Mỗi đóng góp, dù lớn hay nhỏ, đều thể hiện lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Năm 2025, chương trình đã vận động được hơn 2,1 tỷ đồng, hỗ trợ đưa 35 hài cốt liệt sĩ về quê hương, hỗ trợ giám định ADN, xây dựng 15 nhà tình nghĩa, sửa chữa sáu căn nhà và trao 650 phần quà cho thân nhân liệt sĩ.
– Xin trân trọng cảm ơn ông!
Theo Báo Nhân dân Điện tử